Warmly Welcome Everyone!

A Warm Welcome to Everyone! All of you are cordially invited to come and visit my blog-spot at http://monbuddhistandworldwide.blogspot.com. I look forward to your comments and hope that you can give me some heart-warming advice. May you all be well and happy! Thanks a million. Nai-Pune

Thursday, June 21, 2012

What Is Buddhism?
  The Buddhist Society of Western Australia

    Introduction

    For more than 2,500 years, the religion we know today as Buddhism has been the primary inspiration behind many successful civilizations, the source of great cultural achievements and a lasting and meaningful guide to the very purpose of life for millions of people. Today, large numbers of men and women from diverse backgrounds throughout our world are following the Teachings of the Buddha. So who was the Buddha and what are His Teachings?
    The Buddha

    The man who was to become the Buddha was born Siddhattha Gotama around 2,600 years ago as a Prince of a small territory near what is now the Indian-Nepalese border. Though he was raised in splendid comfort, enjoying aristocratic status, no amount of material pleasure could satisify the enquiring and philosophic nature of the young man. At the age of 29 he left palace and family to search for a deeper meaning in the secluded forests and remote mountains of North-East India. He studied under the wisest religious teachers and philosophers of his time, learning all they had to offer, but he found it was not enough. He then struggled alone with the path of self- mortification, taking that practice to the extremes of asceticism, but still to no avail.

    Then, at the age of 35, on the full moon night of May, he sat beneath the branches of what is now known as the Bodhi Tree, in a secluded grove by the banks of the river Neranjara, and developed his mind in deep but luminous, tranquil meditation. Using the extraordinary clarity of such a mind with its sharp penetrative power generated by states of deep inner stillness, he turned his attention to investigate upon the hidden meanings of mind, universe and life. Thus he gained the supreme Enlightenment experience and from that time on he was known as the Buddha. His Enlightenment consisted of the most profound and all-embracing insight into the nature of mind and all phenomena. This Enlightenment was not a revelation from some divine being, but a discovery made by Himself and based on the deepest level of meditation and the clearest experience of the mind. It meant that He was no longer subject to craving, ill-will and delusion but was free from their shackles, having attained the complete ending of all forms of inner suffering and acquired unshakeable peace.
    The Teachings of the Buddha

    Having realized the goal of Perfect Enlightenment, the Buddha spent the next 45 years teaching a Path which, when diligently followed, will take anyone regardless of race, class or gender to that same Perfect Enlightenment. The Teachings about this Path are called the Dhamma, literally meaning "the nature of all things" or "the truth underlying existence". It is beyond the scope of this pamphlet to present a thorough description of all of these Teachings but the following 7 topics will give you an overview of what the Buddha taught:

    1. The way of Inquiry

    The Buddha warned strongly against blind faith and encouraged the way of truthful inquiry. In one of His best known sermons, the Kalama Sutta, the Buddha pointed out the danger in fashioning one's beliefs merely on the following grounds: on hearsay, on tradition, because many others say it is so, on the authority of ancient scriptures, on the word of a supernatural being, or out of trust in one's teachers, elders, or priests. Instead one maintains an open mind and thoroughly investigates one's own experience of life. When one sees for oneself that a particular view agrees with both experience and reason, and leads to the happiness of one and all, then one should accept that view and live up to it!

    This principle, of course, applies to the Buddha's own Teachings. They should be considered and inquired into using the clarity of mind born of meditation. Only when one sees these Teachings for oneself in the experience of insight, do these Teachings become one's Truth and give blissful liberation.

    The traveller on the way of inquiry needs the practice of tolerance. Tolerance does not mean that one embraces every idea or view but means one doesn't get angry at what one can't accept.

    Further along the journey, what one once disagreed with might later be seen to be true. So in the spirit of tolerant inquiry, here are some more of the basic Teachings as the Buddha gave them.

    2. The Four Noble Truths

    The main Teaching of the Buddha focuses not on philosophical speculations about a Creator God or the origin of the universe, nor on a heaven world ever after. The Teaching, instead, is centred on the down-to- earth reality of human suffering and the urgent need to find lasting relief from all forms of discontent. The Buddha gave the simile of a man shot by a poison-tipped arrow who, before he would call a doctor to treat him, demanded to know first who shot the arrow and where the arrow was made and of what and by whom and when and where ... this foolish man would surely die before his questions could be well answered. In the same way, the Buddha said, the urgent need of our existence is to find lasting relief from recurrent suffering which robs us of happiness and leaves us in strife.

    Philosophical speculations are of secondary importance and, anyway, they are best left until after one has well trained the mind in meditation to the stage where one has the ability to examine the matter clearly and find the Truth for oneself.

    Thus, the central Teaching of the Buddha, around which all other teachings revolve is the Four Noble Truths:

        1. That all forms of being, human and otherwise, are afflicted with suffering.
        2. That the cause of this suffering is Craving, born of the illusion of a soul (see below, note 7).
        3. That this suffering has a lasting end in the Experience of Enlightenment (Nibbana) which is the complete letting go of the illusion of soul and all consequent desire and aversion.
        4. That this peaceful and blissful Enlightenment is achieved through a gradual training, a Path which is called the Middle Way or the Eightfold Path.

    It would be mistaken to label this Teaching as 'pessimistic' on the grounds that it begins by centring on suffering. Rather, Buddhism is 'realistic' in that it unflinchingly faces up to the truth of life's many sufferings and it is 'optimistic' in that it shows a final end of the problem of suffering - Nibbana, Enlightenment in this very life! Those who have achieved this ultimate peace are the inspiring examples who demonstrate once and for all that Buddhism is far from pessimistic, but it is a Path to true Happiness.

    3. The Middle Way or Eightfold Path

    The Way to end all suffering is called the Middle Way because it avoids the two extremes of sensual indulgence and self-mortification. Only when the body is in reasonable comfort but not over-indulged has the mind the clarity and strength to meditate deeply and discover the Truth. This Middle Way consists of the diligent cultivation of Virtue, Meditation and Wisdom, which is explained in more detail as the Noble Eightfold Path.

        1. Right Understanding
        2. Right Thought
        3. Right Speech
        4. Right Action
        5. Right Livelihood
        6. Right Effort
        7. Right Mindfulness
        8. Right Concentration

    Right Speech, Action and Livelihood constitute the training in Virtue or Morality. For a practising Buddhist it consists of maintaining the five Buddhist Precepts, which are to refrain from:

        1. Deliberately causing the death of any living being;
        2. Intentionally taking for one's own the property of another;
        3. Sexual misconduct, in particular adultery;
        4. Lying and breaking promises;
        5. Drinking alcohol or taking stupefying drugs which lead to lack of mindfulness.

    Right Effort, Mindfulness and Concentration refer to the practice of Meditation, which purifies the mind through the experience of blissful states of inner stillness and empowers the mind to penetrate the meaning of life through profound moments of insight.

    Right Understanding and Thought are the manifestation of Buddha-Wisdom which ends all suffering, transforms the personality and produces unshakeable serenity and tireless compassion.

    According to the Buddha, without perfecting the practice of Virtue it is impossible to perfect Meditation, and without perfecting Meditation it is impossible to arrive at Enlightenment Wisdom. Thus the Buddhist Path is a Gradual Path, a Middle Way consisting of Virtue, Meditation and Wisdom as explained in the Noble Eightfold Path leading to happiness and liberation.

    4. Kamma

    Kamma means 'action'. The Law of Kamma means that there are inescapable results of our actions. There are deeds of body, speech or mind that lead to others' harm, one's own harm, or to the harm of both. Such deeds are called bad (or 'unwholesome') kamma. They are usually motivated by greed, hatred or delusion. Because they bring painful results, they should not be done.

    There are also deeds of body, speech or mind that lead to others' well being, one's own well being, or to the well being of both. Such deeds are called good (or 'wholesome') kamma. They are usually motivated by generosity, compassion or wisdom. Because they bring happy results, they should be done as often as possible.

    Thus much of what one experiences is the result of one's own previous kamma. When misfortune occurs, instead of blaming someone else, one can look for any fault in one's own past conduct. If a fault is found, the experience of its consequences will make one more careful in the future. When happiness occurs, instead of taking it for granted, one can look to see if it is the result of good kamma. If so, the experience of its pleasant results will encourage more good kamma in the future.

    The Buddha pointed out that no being whatsoever, divine or otherwise, has any power to stop the consequences of good and bad kamma. The fact that one reaps just what one sows gives to the Buddhist a greater incentive to avoid all forms of bad kamma while doing as much good kamma as possible.

    Though one cannot escape the results of bad kamma, one can lessen their effect. A spoon of salt mixed in a glass of pure water makes the whole very salty, whereas the same spoon of salt mixed in a freshwater lake hardly changes the taste of the water. Similarly, the result of a bad kamma in a person habitually doing only a small amount of good kamma is painful indeed, whereas the result of the same bad kamma in a person habitually doing a great deal of good kamma is only mildly felt.

    This natural Law of Kamma becomes the force behind, and reason for, the practice of morality and compassion in our society.

    5. Rebirth

    The Buddha remembered clearly many of His past lives. Even today, many Buddhist monks, nuns and others also remember their past lives. Such a strong memory is a result of deep meditation. For those who remember their past life, Rebirth is an established fact which puts this life in a meaningful perspective.

    The Law of Kamma can only be understood in the framework of many lifetimes, because it sometimes takes this long for Kamma to bear its fruit. Thus Kamma and Rebirth offer a plausible explanation to the obvious inequalities of birth; why some are born into great wealth whereas others are born into pathetic poverty; why some children enter this world healthy and full-limbed whereas others enter deformed and diseased... The fruits of bad Kamma are not regarded as a punishment for evil deeds but as lessons from which to learn, for example, how much better to learn about the need for generosity than to be reborn among the poor!

    Rebirth takes place not only within this human realm. The Buddha pointed out that the realm of human beings is but one among many. There are many separate heavenly realms and grim lower realms, too, realms of the animals and realms of the ghosts. Not only can human beings go to any of these realms in the next life, but we can come from any of these realms into our present life. This explains a common objection against Rebirth that argues "How can there be Rebirth when there are 10 times as many people alive today than there were 50 years ago?" The answer is that people alive today have come from many different realms.

    Understanding that we can come and go between these different realms, gives us more respect and compassion for the beings in these realms. It is unlikely, for example, that one would exploit animals when one has seen the link of Rebirth that connects them with us.

    6. No Creator God

    The Buddha pointed out that no God or priest nor any other kind of being has the power to interfere in the working out of someone else's Kamma. Buddhism, therefore, teaches the individual to take full responsibility for themselves. For example, if you want to be wealthy then be trustworthy, diligent and frugal, or if you want to live in a heaven realm then always be kind to others. There is no God to ask favours from, or to put it another way, there is no corruption possible in the workings of Kamma.

    Do Buddhists believe that a Supreme Being created the universe? Buddhists would first ask which universe do you mean? This present universe, from the moment of the 'big bang' up to now, is but one among countless millions in Buddhist cosmology. The Buddha gave an estimate of the age of a single universe-cycle of around 37,000 million years which is quite plausible when compared to modern astrophysics. After one universe- cycle ends another begins, again and again, according to impersonal law. A Creator God is redundant in this scheme.

    No being is a Supreme Saviour, according to the Buddha, because whether God, human, animal or whatever, all are subject to the Law of Kamma. Even the Buddha had no power to save. He could only point out the Truth so that the wise could see it for themselves. Everyone must take responsibility for their own future well being, and it is dangerous to give that responsibility to another.

    7. The Illusion of Soul

    The Buddha taught that there is no soul, no essential and permanent core to a living being. Instead, that which we call a 'living being', human or other, can be seen to be but a temporary coming together of many activities and parts - when complete it is called a 'living being', but after the parts separate and the activities cease it is not called a 'living being' anymore. Like an advanced computer assembled of many parts and activities, only when it is complete and performs coherent tasks is it called a 'computer', but after the parts are disconnected and the activities cease it is no longer called a 'computer'. No essential permanent core can be found which we can truly call 'the computer', just so, no essential permanent core can be found which we can call 'the soul'.

    Yet Rebirth still occurs without a soul. Consider this simile: on a Buddhist shrine one candle, burnt low, is about to expire. A monk takes a new candle and lights it from the old. The old candle dies, the new candle burns bright. What went across from the old candle to the new? There was a causal link but no thing went across! In the same way, there was a causal link between your previous life and your present life, but no soul has gone across.

    Indeed, the illusion of a soul is said by the Buddha to be the root cause of all human suffering. The illusion of 'soul' manifests as the 'Ego'. The natural unstoppable function of the Ego is to control. Big Egos want to control the world, average Egos try to control their immediate surroundings of home, family and workplace, and almost all Egos strive to control what they take to be their own body and mind. Such control manifests as desire and aversion, it results in a lack of both inner peace and outer harmony. It is this Ego that seeks to acquire possessions, manipulate others and exploit the environment. Its aim is its own happiness but it invariably produces suffering. It craves for satisfaction but it experiences discontent. Such deep- rooted suffering cannot come to an end until one sees, through deep and powerful meditation, that the idea 'me and mine' is no more than a mirage.

    These seven topics are a sample of what the Buddha taught. Now, to complete this brief sketch of Buddhism, let's look at how these Teachings are practised today.
    Types of Buddhism

    One could say that there is only one type of Buddhism and that is the huge collection of Teachings that were spoken by the Buddha. The original Teachings are found in the 'Pali Canon', the ancient scripture of Theravada Buddhism, which is widely accepted as the oldest reliable record of the Buddha's words. Theravada Buddhism is the dominant religion in Sri Lanka, Burma, Thailand, Cambodia and Laos.

    Between 100 to 200 years after the passing away of the Buddha, the Sangha (the monastic community) split over the political question of 'Who runs the Sangha?' A controversy over some monastic rules was decided by a committee of Arahats (fully Enlightened monks or nuns) against the views of the majority of monks. The disgruntled majority resented what they saw as the excessive influence of the small number of Arahats in monastery affairs. From then on, over a period of several decades, the disaffected majority partially succeeded in lowering the exalted status of the Arahat and raising in its place the ideal of the Bodhisattva (an unenlightened being training to be a Buddha). Previously unknown scriptures, supposedly spoken by the Buddha and hidden in the dragon world, then appeared giving a philosophical justification for the superiority of the Bodhisattva over the allegedly 'selfish' Arahat. This group of monks and nuns were first known as the 'Maha Sangha', meaning 'the great (part) of the monastic community'. Later, after impressive development, they called themselves the 'Mahayana', the 'Greater Vehicle' while quite disparagingly calling the older Theravada 'Hinayana', the 'Inferior Vehicle'. Mahayana still retains most of the original teachings of the Buddha (in the Chinese scriptures these are known as the 'Agama' and in the Tibetan version as the 'Kangyur') but these core teachings were mostly overwhelmed by layers of expansive interpretations and wholly new ideas. The Mahayana of China, still vibrant in Taiwan, reflects an earlier phase of this development, the Mahayana of Vietnam, Korea and Japan (mostly Zen) is a later development, and the Mahayana of Tibet and Mongolia is a much later development still.
    Buddhism's relevance to the world today

    Today, Buddhism continues to gain ever wider acceptance in many lands far beyond its original home. Here in Australia, many Australians through their own careful choice are adopting Buddhism's peaceful, compassionate and responsible ways.

    The Buddhist Teaching of the Law of Kamma offers our society a just and incorruptible foundation and reason for the practice of a moral life. It is easy to see how a wider embracing of the Law of Kamma would lead any country towards a stronger, more caring and virtuous society.

    The Teaching of Rebirth places this present short lifetime of ours in a broader perspective, giving more meaning to the vital events of birth and death. The understanding of Rebirth removes so much of the tragedy and grief surrounding death and turns one's attention to the quality of a lifetime, rather than its mere length.

    From the very beginning, the practice of meditation has been at the very heart of the Buddhist Way. Today, meditation grows increasingly popular as the proven benefits to both mental and physical well being become more widely known. When stress is shown to be such a major cause of human suffering, the quieting practice of meditation becomes ever more valued.

    Today's world is too small and vulnerable to live angry and alone, thus the need for tolerance, love and compassion is so very important. These qualities of mind, essential for happiness are formally developed in Buddhist meditation and then diligently put into practice in everyday life.

    Forgiveness and gentle tolerance, harmlessness and peaceful compassion are well known trademarks of Buddhism, they are given freely and broadly to all kinds of beings, including animals of course, and also, most importantly, to oneself. There is no place for dwelling in guilt or self-hatred in Buddhism, not even a place for feeling guilty about feeling guilty!

    Teachings and practices such as these are what bring about qualities of gentle kindness and unshakeable serenity, identified with the Buddhist religion for 25 centuries and sorely needed in today's world. In all its long history, no war has ever been fought in the name of Buddhism. It is this peace and this tolerance, growing out of a profound yet reasonable philosophy, which makes Buddhism so vitally relevant to today's world.

    Buddhist Society of Western Australia
    Dhammaloka Buddhist Centre
    18 Nanson Way
    Nollamara. WA 6061
    AUSTRALIA
    Tel. (61-8) 9345 1711

Tuesday, June 19, 2012

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေဟာေျပာခဲ့ေသာ ႏုိဘယ္လ္ မိန္႔ခြန္း

ဘုရင္မင္းျမတ္၊ ေတာ္၀င္ အမ်ိဳးအႏြယ္၀င္မ်ား၊ အစုိးရအဖြဲ႔၀င္လူၾကီးမင္းမ်ား၊ ႏွင့္ ဂုဏ္သေရရွိ ေနာ္ေ၀နုိင္ငံမွ ႏိုဘယ္ဆုေပးအပ္ေရး အဖြဲ႔၀င္မ်ား လူၾကီးမင္းမ်ားႏွင့္ မိတ္ေဆြသဂၤဟအေပါင္းတုိ႔ရွင့္….

လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေတာ္ၾကာတုန္းက ဒါကတစ္ခါတစ္ေလလည္း ဟုိးဘ၀ေပါင္းမ်ားစြာတုန္းကလုိ ထင္မိပါတယ္… ကၽြန္မ ေအာက္စဖို႔မွာ ေနေနတုန္း Desert Island Discs လုိ႔ေခၚတဲ့ ေရဒီယုိ အစီအစဥ္ေလးကုိ ကၽြန္မရဲ့သားငယ္ အလက္ဇႏၵားႏွင့္ အတူတူ နားေထာင္ခဲ့ဖူးတယ္။ ဒီေရဒီယုိအစီအစဥ္က ေတာ္ေတာ္ေလး လူၾကိဳက္မ်ားျပီး ကၽြန္မသိသေလာက္ အခုခ်ိန္ထိ ဆက္လက္ထုတ္လႊင့္ ေနတယ္ဆိုပါတယ္။ ဒီအစီအစဥ္မွဆုိရင္ လူတန္းစားေပါင္းစုံက ေက်ာ္ၾကားသူေတြကုိ ဖိတ္ၾကားျပီး ဓါတ္ျပား ရွစ္ခ်ပ္စာေလာက္ ေဆြးေႏြး ေျပာၾကားၾကတယ္။ ဒီအေၾကာင္းေတြကုိ ထုတ္ထားတဲ့ စာအုပ္ဟာဆုိရင္ သမၼာက်မ္းစာႏွင့္ ရွိတ္စပီယား ၀တၳဳေတြေလာက္ ေရာင္းအားသြက္ခဲ့ပါတယ္ျပီး လူသူအေရာက္အေပါက္နည္းတဲ့ ကၽြန္းမွာတစ္ေယာက္တည္း က်န္ခဲ့ရင္ေတာင္ ကုိယ္နွင့္မကြာ ရွိေနေစခ်င္ၾကတဲ့ အျမတ္တႏုိးပစၥည္း အသုံးအေဆာင္လုိ႔ေတာင္ ဆုိၾကပါတယ္။ ဒီအစီအစဥ္ကုိနားေထာင္လုိ႔ အျပီးမွာ သားေလးကကၽြန္မကုိ ေမေမ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ေမ့ေမ့ကုိ Desert Island Discs မွာ ဒီလုိေျပာခြင့္ ရမယ္လုိ႔ထင္လား လုိ႔ေမးပါတယ္။ ဘာလုိ႔မရ မလဲ ဟုကၽြန္မက ခပ္ေအးေအးပဲ ျပန္ေျဖခဲ့ပါတယ္။ သားေလးက ဒီအစီအစဥ္ေတြကုိ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားတဲ့သူေတြပဲ ပါ၀င္နုိင္တယ္ဆုိတာ သိရက္နွင့္ပင္ ကၽြန္မကုိ ဘာအတြက္ေၾကာင့္ ေမေမ့ကုိဖိတ္မယ္လုိ႔ ထင္တာလဲလုိ႔ ရုိးရုိးတန္းတန္းသိခ်င္တဲ့ သေဘာနဲ႔ ဆက္ေမးခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္မခဏေလာက္စဥ္းစားလုိက္တယ္ ျပီးမွ ေမေမက စာေပဘက္မွာ ႏုိဘယ္ဆုရခဲ့ရင္ေပါ့ သားရယ္လုိ႔ ေျပာျပီး ကၽြန္မတုိ႔ ၂ ေယာက္စလုံး ရယ္လုိက္ၾကပါတယ္။ မွန္းခ်က္ကေတာ ့ဟုတ္ေနတာပဲ ဒါေပမယ့္တကယ္ျဖစ္လာဖုိ႔သာခက္တာပါ။

အခုေတာ့ကၽြန္မဘာလုိ႔ ဒီလုိေျဖခဲ့လဲဆုိတာ စဥ္းစားလုိ႔ရျပီ အဲဒီအခ်ိန္မတုိင္ခင္က နုိဘယ္ဆုရခဲ့တဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္ဖတ္ခဲ့လုိ႔ ျဖစ္ႏုိင္သလုိ Desert Island ရဲ႕ပင္တုိင္ေတြဟာလည္း ေက်ာ္ၾကားတဲ့ စာေရးဆရာေတြ ျဖစ္လုိ႔ပဲျဖစ္မွာပါ။

၁၉၈၉ တုန္းက ကၽြန္မရဲ႕ကြယ္လြန္သြားျပီျဖစ္တဲ့ ခင္ပြန္း မိုက္ကယ္အဲရစ္က ကၽြန္မေနအိမ္တြင္း အက်ဥ္းက်ခံ ေနရတုန္းလာေတြ႔တယ္။ သူက ဂၽြန္ဖန္နစ္ လုိ႔ေခၚတဲ့ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္က ကၽြန္မကုိ ႏုိဘယ္ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆုအတြက္ နာမည္ေပးသြင္းထားေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာလည္း ကၽြန္မရယ္ခဲ့တယ္။ ခဏေလာက္ေတာ့ မုိက္ကယ္က အံ့ၾသသြားတယ္. ေနာက္မွ ကၽြန္မဘာလုိ႔ ရယ္တာလဲ ဆုိတာကုိ နားလည္သြားပါတယ္။ နုိဘယ္ဆုေလ မွန္းခ်က္ကသာဟုတ္ေနတာေလ ျဖစ္လာဖုိ႔ဆုိတာမွ မလြယ္တာ။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္မတကယ္ ႏုိဘယ္ဆုရတဲ့အခါ ကၽြန္မဘယ္လုိ ခံစားရသလဲ။ ဒီေမးခြန္းက ကၽြန္မကုိ ခဏခဏေမးဘူးတယ္ ဒီအခ်ိန္မွာေတာ့ နုိဘယ္ဆုဆုိတာ ကၽြန္မအတြက္ဘာလဲ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆုိတာ ကၽြန္မဘယ္လုိ အဓိပၸာယ္ေဖာ္လည္းဆုိတာ ကုိျပန္လည္သံုးသပ္ရမယ့္ အသင့္ေတာ္ဆုံးအခ်ိန္ျဖစ္ေနပါျပီ။

ကၽြန္မ အင္တာဗ်ဴးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လည္းအၾကိမ္ၾကိမ္ေျပာခဲ့ဘူးပါတယ္… တစ္ညေနမွာေရဒီယုိက ကၽြန္မႏုိဘယ္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရေၾကာင္းေၾကျငာသြားတာၾကားလုိက္ရတယ္။ ကၽြန္မ မအံံ့ၾသခဲ့ပါဘူး ဒီမတုိင္ခင္ ရသတၱပါတ္က ကၽြန္မဟာ နုိဘယ္ဆုအတြက္ စကာတင္ထဲမွာပါတယ္ဆုိတာကုိ ထုတ္လႊင့္မႈေတြမွာ ေဖာ္ျပတာကုိၾကားခဲ့ရပါတယ္။ အခု ဒီမိန္႕ခြန္းေတြအတြက္ စာၾကမ္းစီေနတုန္းမွာပဲ ကၽြန္မ ဆုကုိေၾကျငာလုိက္ တဲ့အခ်ိန္ျပီးျပီးခ်င္း ဘယ္လိုျဖစ္သြားလည္းဆုိတာကုိ ၾကိဳးၾကဳိးစားစား ေတြးခဲ့ပါေသးတယ္။ ကၽြန္မသိပ္ မေသခ်ာဘူးလုိ႔ထင္တယ္ ေၾသာ္သူတုိ႔ေတြ ငါ့ကုိဒီဆုေပးဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္ လုိက္တာကုိဆုိတာမ်ိဳးေလာက္ပဲ။ ဒါကလည္း သိပ္ျပီး တကယ္မဟုတ္သလုိပဲ ဘာလုိ႔လည္းဆုိေတာ့ ကၽြန္မကုိယ္တုိင္ကုိယ္က သိပ္ျပီး လက္ေတြ႔မဆန္သလုိ၊ တကယ္မဟုတ္သလုိ ခံစားခဲ့ရပါတယ္။

ကၽြန္မေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ႏွင့္ ေနရစဥ္က မၾကာခဏဆုိသလုိ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ တကယ့္ ေလာကၾကီးနဲ႔ တစ္ဆက္တည္း ေနရတာမဟုတ္သလုိ ခံစားရတယ္။ အိမ္ကပဲကၽြန္မ ရဲ႕ကမာၻ။ တျခားသူေတြရဲ႔ မလြတ္လပ္တဲ့ ကမာၻလည္း ရွိေသးတယ္ ဒါေပမယ့္သူတုိ႔ဟာ ေထာင္ထဲမွာ လူအဖြဲ႔အစည္းေလး တစ္ခုအေနနွင့္ ရွိၾကတယ္။ ေနာက္ျပီး လြတ္လပ္တဲ့ ကမာၻဆုိတာလည္း ရွိေသးတယ္။ ဒီကမာၻေတြက သူ႔လမ္းေၾကာင္းနဲ႔သူ သီးျခားစၾက၀ဠာမွာ လည္ပတ္ေနသလုိပဲ။ နုိဘယ္ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆုက ကၽြန္မကုိ ကၽြန္မေနတဲ့ သီးျခား ကမာၻေလးထဲကေန တစ္ဖန္ျပန္ျပီး တျခားလူသားေတြေနတဲ့ ေနရာကုိ ျပန္ဆြဲထုတ္ ေပးလုိက္သလုိပဲ၊ ပုိျပီး စစ္မွန္တဲ့ တကယ့္လက္ေတြ႔ ဘ၀ထဲကုိ ျပန္ထည့္ေပးလုိက္သလုိ ခံစားရပါတယ္။ ဒါကလည္း ခ်က္ျခင္းၾကီးျဖစ္လာတာေတာ့ မဟုတ္ေသးပါဘူး၊ ျဖတ္သန္းခဲ့ရတဲ့ ေန႔လရက္အခ်ိန္ေတြ ေလလႈိင္းၾကားကေန ျဖတ္လာၾကတဲ့ ဒီဆုကုိ တုန္႔ျပန္မႈ သတင္းေတြႏွင့္ ဒီႏုိဘယ္ဆုရဲ႕ အေရးပါပုံကုိ ကၽြန္မနားလည္လာ ရပါတယ္။ ဒီဆုဟာကၽြန္မကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႔ ဒီမုိကေရစီ ႏွင့္လူ႔အခြင့္အေရး အတြက္ လႈပ္ရွား ရုန္းကန္ရာမွာ ကမာၻရဲ႕ အာရုံစုိက္မႈကုိ ရေစပါတယ္။ ကၽြန္မတုိ႔ကို ေမ့မသြားၾကပါဘူး။

ေမ့သြားၾကမယ္ဆုိရင။္ ျပင္သစ္လူမ်ိဳးေတြေျပာတာက ခြဲျခားထားျခင္းဟာ နညး္နည္းျခင္း ေသဆုံးဖို႔တဲ့။ အေမ့ခံရတယ္ဆုိတာကုိယ္တုိင္ကုိက နည္းနည္းေလး ေသဆုံးပ်က္စီးၾကေစပဲတဲ့။ ဒီလုိသာျဖစ္မယ္ဆုိရင္ ကၽြန္မတုိ႔ကုိတြယ္ဆက္ထားတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ က်န္တဲ့အပုိင္းေတြနဲ႔ တြယ္ဆက္ထားတဲ့ေနရာ အခ်ိဳ႕ ျပတ္ေတာက္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္မ ထုိင္းမွာ ျမန္မာေရႊ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားေတြနွင့္ ဒုကၡသည္ေတြ ဆီကုိ မၾကာေသးမီကမွ သြားေရာက္ေတြ႔ဆုံခဲ့ပါတယ္ အဲ့ဒီမွာလူအမ်ားက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိ ေမ့မထားပါနဲ႔ လုိ႔ေအာ္ၾကတယ္။ သူတုိ႔ဆုိလုိတာက သူတုိ႔ရဲ႕ ဒုကၡေတြကုိ ေမ့မထားပါနဲ႔၊ သူတုိ႔ုကုိကူညီႏုိင္တဲ့ကိစၥေတြကို ေမ့မထားပါနဲ႔၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကလည္း ခင္ဗ်ားတုိ႔နဲ႔ တစ္ကမာၻတည္းေနေနတာပါဆုိတာေမ့မထားပါနဲ႔ေပါ့။ ႏုိဘယ္ဆုေရြးခ်ယ္ေရး ေကာ္မတီက ကၽြန္မကုိ ႏုိဘယ္ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆု ေပးအပ္လုိက္တဲ့အခါ ကမာၻက ဖိႏွိပ္ခံ၊ သီးသန္႔ေနထုိင္ေနၾကတဲ့ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြကလည္း ဒီကမာၻေျမရဲ႕ တစ္စိတ္တပုိင္းပါလား ဆုိတာကုိသတိျပဳမိလာၾကတယ္။ လူသားေတြအားလုံး အတြက္တစ္ခုတည္းျဖစ္တဲ့ လူသားခ်င္း စားနာေထာက္ ထားရမွာေတြကုိ သတိျပဳမိလာၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ကၽြန္မအတြက္ နုိဘယ္ျငိမ္းခ်မ္းေရး ဆုရျခင္းဟာ ကၽြန္မရဲ႕ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားမႈေတြကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ တစ္ခုတည္း အတြက္ မဟုတ္ပဲႏုိင္ငံရဲ႕ နယ္နိမိတ္ကုိ ေက်ာ္လြန္ ထြက္သြားေစပါတယ္။ ဒီဆုဟာ ကၽြန္မ ႏွလုံးသား တံခါးကုိ ပြင့္သြားေစပါတယ္။

ျမန္မာေတြရဲ႔ ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ပတ္သက္လုိ႔ ခံယူခ်က္ကေတာ့ ေဘးဒုကၡေတြနဲ႔ မေကာင္းမႈေတြကေန ရပ္တန္႔သြားတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ေပ်ာ္ရႊင္မႈခံစားခ်က္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းဆုိတဲ့ စကားႏွစ္လုံးကပဲ တုိက္ရုိက္ဘာသာျပန္ရင္ မီးျငိမ္းသြားတဲ့အခါမွာ ျဖစ္တဲ့ ေကာင္းမြန္တဲ့ေအးခ်မ္းမႈလုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ဆင္းရဲတဲ့ခံစားမႈႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့မီးေတြဟာ ကမာၻမွာ တဟုန္းဟုန္းေတာက္ ေလာင္ေနပါတယ္။ ကၽြန္မရဲ့ ႏုိင္ငံအတြင္းမွာေရာ ေျမာက္ဖက္ပုိင္းက ရန္မီးေတြကလည္း မျငိမ္းေသးသလုိ အေနာက္ဘက္မွာလည္း အၾကမ္းဖက္မႈေတြေၾကာင့္ မီးရႈိ႕ဖ်က္စီးမႈေတြ၊ လူသတ္မႈေတြ ဟာလည္း ကၽြန္မဒီခရီးမထြက္ခင္ ရက္အနည္းငယ္ အတြင္းကမွ ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ကမာၻေျမရဲ႔ အျခားေနရာက ရက္စက္မႈေတြရဲ႕သတင္း ေတြလည္း အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ငတ္ျပတ္မႈသတင္းေတြ၊ ေရာဂါဘယေတြ၊ တုိက္ခုိက္အနုိင္ယူတာေတြ၊ အလုပ္လက္မဲ့ေတြ၊ ဆင္းရဲမြဲေတမႈေတြ၊ တရားမမွ်တမႈေတြ၊ ခြဲျခားဆက္ဆံ ခံရတာေတြ၊ အယူ၀ါဒအစြဲေတြ၊ ကုိယ့္အယူ၀ါဒနဲ႕မတူရင္ နွိပ္ကြပ္တာေတြ ဟာဆုိရင္ ေန႔စဥ္ေတြ႔ေနရပါတယ္။ ေနရာတုိင္းမွာ ျငိမ္းခ်မ္းမႈကုိ တုိက္စားပစ္တဲ့ အဖ်က္အေမွာင့္ အင္အားေတြ ဆုိတာရွိပါတယ္။ ေနရာတိုင္းမွာ ကမာၻၾကီး ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္နဲ႕ စည္းခ်က္ညီညီ ဖြံ႕ျဖိဳးဖုိ႔ထိမ္းသိမ္းရန္လိုအပ္တဲ့ ပစၥည္းနဲ႔ လူ႔စြမ္းအားအရင္း အျမစ္ေတြ အလဟသတ္ဆုံးရႈံးေနတယ္ဆုိတာ ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။

ပထမကမာၻစစ္ဟာဆုိရင္ ကမာၻေျမအတြက္ ေကာင္းတဲ့အင္အားေတြျဖစ္ေစမယ့္ လူငယ္ေတြနဲ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ အလားအလာေတြ ဆုိး၀ါးစြား ပ်က္စီးဆုံးရႈံးခဲ့ရတဲ့ သာဓကတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီေခတ္က ကဗ်ာေတြဟာ ဆိုရင္ ကၽြန္မအတြက္ အထူးပဲ အေရးပါလွပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ကၽြန္မစဖတ္တဲ့ အခ်ိန္ဟာဆုိရင္ ဒီလုိ ပြင့္ခါနီးမွာ အညြန္႔ခ်ိဳးခံလုိက္ရတဲ့ လူငယ္ေတြ အရြယ္မုိ႔ပါ။ ျပင္သစ္တပ္ေတြနဲ႔အတူတုိက္ေနရတဲ့ အေမရိကန္ လူငယ္ေလးတစ္ေယာက္ဆုိရင္ ၁၉၁၆ တုိက္ပြဲမွာမက်ခင္ ဒီလုိေရးသားခဲ့ပါတယ္ `အျငင္းပြားဖြယ္ရာ ေရွ႕တန္းစစ္မ်က္ႏွာ အခ်ိဳ႕မွာ´ `ဒဏ္ရာမ်ားနဲ႔ျပည့္ႏွက္ေနတဲ့ စစ္မ်က္နွာျပင္ ေတာင္ေစာင္းေတြမွာ´ `မီးေတြတဟုန္းဟုန္း ေတာက္ေနတဲ့ ျမိဳ႕ၾကီးေတြဆီမွာ´။ လူငယ္ေတြႏွင့္ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာႏွင့္ ဘ၀ေတြဟာဆုိရင္ ေအးစက္တဲ့ အဓိပၸာယ္မဲ့ လုပ္ရပ္ေတြ ေအာက္မွာ မထင္မရွား၊ လူမသိ ထာဝရ တိမ္ျမဳပ္ခဲ့ရတယ္။ ဘာအတြက္လည္း။ ၁၀ စုႏွစ္တစ္ခုသာ ကုန္ခဲ့တယ္ ေက်နပ္တဲ့ အေျဖမ်ိဳး မရေသးပါဘူး။

ကၽြန္မတုိ႔ရဲ့ လူ႔ေဘာင္ၾကီးနွင့္ အနာဂတ္ကုိ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ၊ မတည္ျငိမ္မႈေတြ၊ မေရရာမႈေတြ ကနည္းေအာင္မလုပ္ႏုိင္ရင္ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ အျပစ္ရွိတယ္လုိ႔မခံစားရဘူးလား။ စစ္ဆုိတာ ျငိမ္းခ်မ္းေရး အသတ္ခံလုိက္ရတဲ့ ၾကိဳး၀ုိင္းတစ္ခုပါပဲ။ ဘယ္လုိပဲ ဒီဒုကၡ သုကၡေတြ လ်စ္လ်ဴရႈခံရပါေစ ဒီလုိခံရတာေတြအတြက္ အျငင္းပြားမႈေတြ၊ ခြဲျခားခံရတယ္လုိ႔ျမင္လာတာေတြ၊ မတရားခံရမႈအတြက္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ မေက်နပ္ခ်က္ေတြ၊ ေဒါသေတြ ကေတာ့ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာ အေညာင့္ေပါက္လာၾကမွာပါ။

အက်ယ္ခ်ဳပ္ ေနလုိက္ရတဲ့ ေကာင္းတဲ့အခ်က္တစ္ခုကေတာ့ ကၽြန္မဘ၀မွာ သိလာ ခံယူလာတဲ့အျမင္ေတြ၊ နဲ႔စကားလုံးေတြရဲ့ အဓိပၸာယ္ကုိ ေကာင္းေကာင္းေတြးဆဖို႔ အခ်ိန္အလုံ အေလာက္ရခဲ့တာပါပဲ။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ဒုကၡဆုိတဲ့ စကားလုံးကို ငယ္ငယ္တည္းက ရင္းႏွီးခဲ့ပါတယ္ ေယဘုယ်ဒုကၡဆုိတာ ခံစားရျခင္းလုိ႔ ဘာသာျပန္နုိင္ပါတယ္။ ေန႔တုိင္းလုိလုိ ကၽြန္မနားက လူၾကီးေတြနဲ႔ တစ္ခ်ိဳ႕သိပ္မၾကီးေသးတဲ့ သူေတြပါ သူတုိ႔နည္းနည္း နာတာက်င္တာခံစားရတဲ့ အခါမွာျဖစ္ျဖစ္၊ အေသးအဖြဲ စိတ္ညစ္စရာေလးေတြ ၾကံဳရင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒုကၡ ဒုကၡ ဆုိျပီး ညည္းေနၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္မ ေနအိမ္ အက်ယ္ခ်ဳပ္နဲ႔ ေနရတဲ့အခ်ိန္မွာမွာ ဒုကၡဆင္းရဲေျခာက္မ်ိဳး အေၾကာင္းကုိ ေသခ်ာေလ့လာခြင့္ရခဲ့တာပါ။ ပဋိသေႏၶေနရျခင္း၊ အုိရျခင္း၊ နာရျခင္း၊ ေသရျခင္း၊ ခ်စ္ခင္သူႏွင့္ခြဲခြာရျခင္း၊ မခ်စ္ခင္သူနဲ႔ အတူတကြေနရျခင္း တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္မဟာ ဒီေျခာက္ခ်က္ကုိ ေန႔စဥ္ဘ၀မွာ ဘာသာေရးအျမင္နဲ႔မဟုတ္ပဲ ေလာကီအျမင္နဲ႔ ေလ့လာပါတယ္။ ဒီဒုကၡေတြဟာ ကၽြန္မတုိ႔ ရဲ႕ဘ၀မွာ ေရွာင္လုိ႔မရႏုိင္ရင္၊ လက္ေတြ႔က်က် ေလ်ာ့နည္းႏုိင္သမွ် နည္းေအာင္လုပ္ရမယ္။ ကုိယ္၀န္ေဆာင္စဥ္နဲ႔ ေမြးျပီးခ်ိန္မွာ မိခင္ႏွင့္ကေလး ေစာင့္ေရွာက္မႈအတြက္ အစီအစဥ္ေတြကုိပုိျပီး ထိထိေရာက္ေရာက္ ျဖစ္ေအာင္လုပ္ေပးရမယ္၊ သက္ၾကီးရြယ္အုိေတြ အတြက္ လုိအပ္တဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈေတြကုိေပးႏုိင္ရမယ္၊ က်န္းမာေရးအေျခခံေစာင့္ေရွာက္မႈ ေတြ၊ ေမတၱာေစတနာႏွင့္သုူနာျပဳစုမႈေတြ၊ ေနာက္ဆုံးေန၀င္ခ်ိန္မွာ ေစာင့္ေရွာက္မႈေပးတဲ့ လုပ္ငန္းေတြကုိ ေကာင္းေကာင္း ျဖည့္ဆည္းေပးရမယ္။ ေနာက္ကက်န္တဲ့ ခ်စ္ေသာသူႏွင့္ ေကြကြင္းရျခင္း မခ်စ္မႏွစ္သက္သူႏွင့္ အတူေနရျခင္းဆုိတဲ့ဒုကၡ ႏွစ္မ်ိဳးကုိ ကၽြန္မပုိျပီး စိတ္၀င္စား အေလးေပးမိပါတယ္။ ကၽြန္မတုိ႔ရဲ႕ ဗုဒၶဘုရားရွင္ဟာသူကုိယ္တုိင္ ဘာလုိ႔ဒီႏွစ္မ်ိဳးကုိ သူဘာေတြ ၾကဳံေတြ႔ခဲ့ဘူးလု႔ိ ဒုကၡထဲမွာ ထည့္ခဲ့တာပါလိမ့္။ ကၽြန္မကေတာ့ အက်ဥ္းသားေတြ၊ ဒုကၡသည္ေတြ၊ ေရြ႔ေျပာင္း အလုပ္သမားေတြ၊ လူကုန္ကူးခံရတာ သူေတြဟာဆုိရင္ အစုလုိက္အျပဳံလုိက္ကုိ သူတု႔ိရဲ႔ေနရာေဒသ၊ အိမ္ေတြ၊ မိသားစုေတြ၊ မိတ္ေဆြ သူငယ္ခ်င္းေတြဆီ ကေနျပီး လုိလုိလားလားမရွိတဲ့ တစိမ္းတရံစာ ၾကားေတြထဲမွာေနဖုိ႔ ဆြဲႏႈတ္ေျပာင္းေရြ႔ ခံခဲ့ရသလုိပါပဲ။

ကၽြန္မတုိ႔ဟာ လူ႔အခြင့္အေရးအျပည့္ႏွင့္ အေထာက္အကူ ေကာင္းေကာင္းႏွင့္ အသက္အရြယ္ ၾကီးသည္အထိ မိမိတုိ႔ဆႏၵအေလ်ာက္ ဒါမွမဟုတ္ လုိအပ္ခ်က္အေလ်ာက္ ေနရေနရမယ္ဆုိရင ္ကံေကာင္းပါတယ္။ ကၽြန္မဟာလည္း ဒီအသက္အရြယ္ထိ ဒီလုိအက်ဥ္းသားေတြရဲ႔ အေရးကို ေနရာတုိင္းမွာ လူတုိင္းစိတ္၀င္စား တဲ့အခ်ိန္၊ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးေတြကုိ တစ္ကမာၻလုံး မဟုတ္ေတာင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက လူတုိင္းရဲ႕ ေမြးရာပါ အခြင့္အေရးဆုိျပီး လက္ခံလာတဲ့ အခ်ိန္ထိေနရတာ ကံေကာင္းပါတယ္။

ေနအိမ္အက်ဥ္းက်ေနတဲ့ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ကၽြန္မဟာ လူအခြင့္အေရး ေၾကျငာစာတမ္းက အၾကိုက္ဆုံး စာပုိဒ္ေတြကေနျပီးေတာ့ အားအင္ေတြ ေမြးယူခဲ့ရပါတယ္။

……….လူသားေတြ ရသင့္တဲ့အခြင့္အေရးကုိ မရတာ မ်က္ကြယ္ျပဳတာဟာ ဆုိရင္ ရုိင္းစုိင္းျပီး လူမဆန္တဲ့ အျပဳအမူမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ လူသားတုိင္း လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆုိယုံၾကည္ခြင့္ေတြရလာမယ့္ အခ်ိန္၊ အေၾကာက္တရားေတြ ကင္းျပီး လူသားတုိင္း ရသင့္တဲ့အျမင့္ဆုံးအခြင့္အေရးေတြ လုိအပ္ခ်က္ေတြကုိ ရလာမယ့္အခ်ိန္………

…… လူသားေတြဟာ အနႏၱရာယ္ရွိတဲ့ အလုပ္မ်ိဳးကုိ အဓမၼ ခုိင္းေစခံရတာမ်ိဳးကုိ ၾကံရာမရလုိ႔ျဖစ္ေစ၊ အာဏာသုံး၍ မတရားခုိင္းေစတာမ်ိဳး၊ ဖိႏွိပ္တာမ်ိဳး မျဖစ္ေအာင္ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ တရားဥပေဒနဲ႔ ကာကြယ္သင့္ ပါတယ္….

ကၽြန္မကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လူအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားမႈေတြဘာေၾကာင့္ လုပ္ေနရသလဲလုိ႔ ေမးလာရင္ အေပၚက စာပုိဒ္ေတြဟာအေျဖပါပဲ။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ကၽြန္မကဒီမုိကေရစီဆန္တဲ့ အဖြဲအစည္းႏွင့္ လုပ္ေဆာင္မႈေတြဟာ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ အာမခံခ်က္ေပးဖုိ႔အတြက္လုိအပ္တယ္ဆုိတာကုိယုံတယ္။

ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြကဆုိရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံက ဒီမုိကေရစီႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးေတြဟာ ယုံၾကည္သူေတြ အတြက္ဆုိရင္ စတင္ျပီး အသီးအပြင့္ေတြခံစားရမယ့္ လကၡဏာမ်ိဳးေတြ႔လာရပါျပီ။ ေကာင္းတဲ့ဘက္ကုိ ေျပာင္းလဲမႈမ်ိဳးကုိျမင္ေန ရျပီ၊ ဒီမုိကေရစီစနစ္ျဖစ္ဖုိ႔အတြက္ ေျခလွမ္းေတြစတင္ေနျပီလုိ႔ျမင္နုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္မ ဟာသတိၾကီးၾကီးနဲ႔ အေကာင္းအျမင္ ၀ါဒကုိ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္ ေျပာလုိ႔ရပါတယ္ ဒါဟာ ကၽြန္မ ေနာက္အနာဂါတ္ကုိ မယုံလုိ႔မဟုတ္ပါဘူး ဒါဟာကၽြန္မ မ်က္ကန္းျမင္ ယုံၾကည္မႈမ်ိဳး မျဖစ္ေစခ်င္လုိ႔ သတိၾကီးၾကီးနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ေနတာပါ။ အနာဂါတ္ကုိ မယုံပဲႏွင့္၊ ဒီမုိကေရစီ စံႏႈန္းေတြအေပၚ ခုိ္င္မာတဲ့ ယုံၾကည္ခ်က္မ်ိဳးမရွိပဲႏွင့္ လူအခြင့္အေရး အေျခခံအခ်က္ေတြဟာ ကၽြန္မတုိ႔လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ တကယ္လုိအပ္တာမက ျဖစ္ႏုိင္ေျခတယ္ ဆုိတာမ်ိဳးပါ မယုံပဲႏွင့္ ကၽြန္မတုိ႔လွဳပ္ရွားမႈ ဟာဒီလုိ ခက္ခဲၾကမ္းတမ္း တဲ့ႏွစ္ေတြမွာ ၾကံ့ၾကံ့ခံတည္တ့ံ လာဖို႔မလြယ္ပါဘူး။ တခ်ိဳ႕တခိ်ဳ႕ေသာကၽြန္မတုိ႔ရဲ႕ ရဲေဘာ္ရဲဘက္ေတြ သူတုိ႔ရဲ႕ရပ္တည္ခ်က္ေတြကေန ျပိဳလဲခဲ့တယ္၊ ကၽြန္မတုိ႔ကိုစြန္႔ခြာခဲ့တယ္၊ တကယ့္ကုိ စိတ္ဓါတ္ခုိင္မာတဲ့ အမာခံေတြပဲ ရဲရဲ၀ံ့၀ံံ့ ယုံယုံၾကည္ၾကည္ႏွင့္ က်န္ခဲ့ပါတယ္။ ကုန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြကုိျပန္ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ဒီလုိခက္ခက္ခဲခဲ က်ိဳးစားလုပ္ေဆာင္ရတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ သစၥာရွိရွိ က်န္ခဲ့တဲ့သူေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားတယ္ ဆုိတာကၽြန္မ အံ့ၾသမိတယ္။ ကၽြန္မတုိ႔ရဲ႔လမ္းေၾကာင္းအေပၚ သူတို႔က မ်က္ကန္းယုံတာမ်ိဳး မဟုတ္ဖူး၊ ေသခ်ာမ်က္လုံးဖြင့္ ေလ့လာျပီး၊ သူတုိ႔ကုိယ္ပုိင္စြမ္းအားနဲ႔ ၾကံ့ၾကံံ့ခံျပီးမွ ကၽြန္မတုိ႔ျပည္သူေတြရဲ့ စိတ္အားထက္သန္မႈကုိ ေလးစားတဲ့အေနနွင့္ က်န္ခဲ့တာပါ။

အခုကၽြန္မ ရွင္တုိ႔နဲ႔ စကားေျပာေနနုိင္တာကလဲ ကၽြန္မတုိ႔ႏုိင္ငံရဲ႕မၾကာခင္ကေျပာင္လဲခဲ့မႈေတြေၾကာင့္ပါ။ ဒီေျပာင္းလဲမႈ ေတြကလည္း သင္တု႔ိေၾကာင့္ႏွင့္ တျခားေသာ လြတ္လပ္ေရးႏွင့္ တရားဥပေဒကို ျမတ္နုိးသူေတြ ကေနျပီးေတာ့ ကၽြန္မတို႔အေျခအေနကုိ တစ္ကမာၻလုံး သတိထား မိလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္မႈ တုိ႔ေၾကာင့္ပါပဲ။

ကၽြန္မႏုိင္ငံ အေၾကာင္းဆက္မေျပာခင္ ယုံၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္အက်ဥ္းက်ခံေနရတဲ့ အက်ဥ္းသားေတြကိစၥ နည္းနည္းေျပာခ်င္ပါတယ္ ဒီလုိအက်ဥ္းသားေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာရွိေနေသးပါတယ္။ လူသိမ်ားတဲ့ ယုံၾကည္ခ်က္အက်ဥ္းသားေတြ လြတ္လာေသာ္လည္း လူသိမမ်ားတဲ့ သူေတြက်န္ပါေသးတယ္ သူတုိ႔အေမ့ခံ ေနရမွာကုိ ေၾကာက္မိပါတယ္။ ကၽြန္မဟာအခုဒီမွာရပ္ေနရတာဟာလည္း တစ္ခ်ိန္က ကၽြန္မကုိယ္တုိင္ ယုံၾကည္ခ်က္ အက်ဥ္းသား တစ္ေယာက္ပါ။ ကၽြန္မကုိၾကည့္ေနတုန္း ကၽြန္မေျပာတာ နားေထာင္ေနတုန္း မွာ ယုံၾကည္ခ်က္အက်ဥ္းသားဟာ တစ္ေယာက္ပင္ျဖစ္ပါေစ မ်ားလြန္းတယ္ဆုိတဲ့ ဘယ္အခါမွမေျပာင္းလဲတဲ့ အမွန္တရားကုိ သတိရၾကပါ။ ကၽြန္မတုိ႔နုိင္ငံမွာ မလြတ္ၾကေသးတဲ့သူေတြ၊ တရားဥပေဒ စုိးမုိးမႈမခံရေသးတဲ့ သူေတြဟာ တစ္ေယာက္မက မ်ားပါတယ္။ ေက်းဇူးျပဳ၍ သူတုိ႔ကုိမေမ့ပါႏွင့္၊ သူတုိ႔ကုိျမန္ျမန္ႏွင့္ ခၽြင္းခ်က္မရွိ လြတ္ေပးႏုိင္ရန္ သက္ေရာက္ေစမဲ့ မည္သည့္လုပ္ရပ္ကုိ မဆုိလုပ္ေဆာင္ေပးၾကပါ။

ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ တုိင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေပါင္းစုံႏွင့္ ဖြဲ႔စည္းထားတာျဖစ္ပါတယ္ ႏုိင္ငံရဲ႔ အနာဂါတ္ကုိ ယုံၾကည္စြာနဲ႔ တည္ေဆာက္ဖုိ႔ရန္ တစ္ခုတည္းေသာအရာမွာ စစ္မွန္တဲ့ျပည္ေထာင္စုစိတ္ဓါတ္ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ထဲက လြတ္လပ္ေရးရခဲ့တယ္ဆုိေပမယ့္ တစ္နုိင္ငံလုံးေအးခ်မ္းတည္ျငိမ္မႈရွိခဲ့တယ္ဆုိတဲ့ အခ်ိန္မ်ိဳးမရွိခဲ့ပါဘူး။ ျပသနာေတြရဲ႕အရင္းျမစ္ကုိ ေျဖရွင္းႏုိင္ဖို႔ လုိအပ္တဲ့ယုံၾကည္မႈႏွင့္ နားလည္းမႈကုိ မတည္ေဆာက္ႏုိင္ခဲ့ပါဘူး.။ ၁၉၉၀ မွ ၂၀၁၀ ၾကားအပစ္အခတ္ရပ္ဆဲေရးေၾကာင့္ ေတာက္ပလာတဲ့ ေမ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြဟာ ဆုိရင္ ျပီးခဲ့တဲ့ လေတြက ျဖစ္ရပ္ေတြေၾကာင့္ ျပဳိလဲခဲ့ရပါတယ္။ တစ္ခ်က္တည္းေသာ မဆင္မျခင္ လုပ္ရပ္ေတြဟာဆုိရင္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တည္ေဆာက္လာတဲ့ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ကုိတစ္ခါတည္း ရပ္တန္႔သြားနုိင္ပါတယ္။ ျပီးခဲ့တဲ့လေတြကဆုိရင္ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ေတြနဲ႔ အစုိးရၾကားမွာ ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြးမႈေတြ တုိးတက္ေအာင္ျမင္တာကုိ ေတြ႔ရပါတယ္။ ကၽြန္မယုံၾကည္တာက အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီမႈေတြ ဟာ လူေတြရဲ႔ လုိလားခ်က္နဲ႔ ျပည္ေထာင္စု စိတ္ဓါတ္အေပၚမွာ မူတည္ျပီး ႏုိင္ငံေရး တည္ျငိမ္မႈေတြကုိ ျဖစ္ေပၚေစမွာပါ။

ကၽြန္မရဲ့ပါတီျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ႏွင့္ ကၽြန္မဟာ တုိင္းရင္းသား ျပန္လည္ ေသြးစည္းညီညြတ္ဖုိ႔ အတြက္ က်ရာက႑မွ ပါ၀င္ရန္ အသင့္ရွိပါတယ္။ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားဟာဆုိရင္ သမၼတၾကီး ဦးသိန္းစိန္ အစုိးရရဲ႕စတင္ေပးခဲ့ျပီး အျမဲတမ္း အေကာင္အထည္ေပၚ ခုိင္ျမဲေနေစဖု႔ိကေတာ့ ျပည္တြင္းမွာရွိတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြျဖစ္တဲ့ တပ္မေတာ္၊ တုိင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္း၊ ႏုိင္ငံေရးပါတီ၊ မီဒီယာေတြ၊ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ စီးပြားေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြ ႏွင့္ အေရးအၾကီးဆုံးျဖစ္တဲ့ ျပည္သူတစ္ရပ္လုံးက ပါးပါးနပ္နပ္ ပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ၾကဖုိ႔လုိပါတယ္။

ျပည္သူေတြရဲ႕ ဘ၀ေတြတုိးတက္မႈရွိတယ္ဆုိမွ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေပါင္းစည္းတာေအာင္ျမင္တယ္ လုိ႕ ကၽြန္မတို႔ ဆုိႏုိင္ပါလိမ့္မယ္၊ ဒီေနရာမွာ ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႔ အခန္းက႑ကလည္း အေရးၾကီးပါတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးမႈႏွင့္ လူသားျခင္းစာနာေထာက္ထားေသာကူညီမႈမ်ား၊ ႏွစ္ဦးနွစ္ဖက္ သေဘာတူညီမႈမ်ားႏွင့္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈမ်ားကုိလည္း ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေပးျပီး၊ လူမႈဘ၀တိုးတက္ေစရန္၊ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရး တုိးတက္မႈ ဘက္ညီ၍ ေရရွည္ျဖစ္ေစရန္ အျမဲတုိင္းတာ ေစာင့္ၾကည့္ထိန္း သိမ္းေပးဖုိ႔လည္းလုိပါသည္။ ကၽြန္မတုိ႔ ႏုိင္ငံဟာ အလားအလာ အလြန္ေကာင္းတဲ့ ႏုိင္ငံျဖစ္တယ္။ ဒီအလားအလာကုိ ေဖာ္ထုတ္ျပီး တုိးတက္ေအာင္ လုပ္ယူျပီး တုိးတက္တဲ့ႏုိင္ငံျဖစ္ယုံသာမက လူအခြင့္အေရး ျပည့္၀တဲ့ႏုိင္ငံ ကၽြန္မတုိ႔ျပည္သူလူထု ျငိမ္းျငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း၊ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ႏွင့္ လုံျခဳံမႈရွိတဲ့ ဒီမုိကေရစီဆန္တဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ ေနႏိုင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကၽြန္မတုိ႔ကမာၻၾကီးရဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဟာ ခြဲျခားလုိ႔မရပါဘူး။ ကမာၻၾကီးရဲ႕ဘယ္ေနရာမွာမဆို မေကာင္းတဲ့အား က ေကာင္းတဲ့အားထက္သာေနရင္ ကၽြန္မတုိ႔အားလုံး ဒုကၡေရာက္ႏုိင္ေျခရွိတယ္။ မေကာင္းတဲ့အားေတြ အကုန္လုံးကုိေရာ ဖယ္ႏုိင္ပါ့မလားလုိ႔ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ရွိပါတယ္။ ရုိးရွင္းတဲ့အေျဖကေတာ့ မထုတ္ႏုိင္ဘူးလုိ႔ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေကာင္းႏွင့္အဆုိး တြဲျပီးရွိေနတတ္တာ လူ႔သဘာ၀ပါ။ ဒါေပမယ့္ လူရဲ႔ စြမ္းအားနဲ႔ ေကာင္းတဲ့ဘက္ ပုိမ်ားလာေအာင္ မေကာင္းတဲ့ဘက္ နည္းသြားေအာင္၊ ပ်က္သြားေအာင္ လုပ္လုိ႔ရပါတယ္။ ရာႏႈန္းျပည့္ ျငိမ္းခ်မ္းမႈကေတာ့ ဒီကမာၻမွာ မရႏုိင္တဲ့ရည္မွန္းခ်က္ပါ။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္မတုိ႔ဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဘက္ကုိ ဦးတည္ျပီး ခရီးဆက္သြားရမွာျဖစ္သလုိ၊ မ်က္လုံးေတြကလည္း ကႏၱာရခရီးသြား လမ္းျပၾကယ္ေတြကုိ လမ္းမေပ်ာက္ေအာင္ မမွိတ္မသုန္ၾကည့္ေနသလုိ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကုိဦးတည္ျပီး ၾကည့္ေနရပါမယ္။ ျပစ္မ်ိဳးမွဲ႔မထင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးမ်ိဳး ကဒီကမာၻမွာမရွိလုိ႔ မရႏုိင္ရင္ေတာင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးရဲ႕ ရဖုိ႔အေျခခံ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္တဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြႏွင့္ လူတစ္ဦးခ်င္း၊ ႏုိင္ငံတစ္ခုခ်င္းစီကုိ ယုံၾကည္မႈႏွင့္ မိတ္ဖြဲ႔ေနၾကမယ္ဆုိရင္၊ လုံျခဳံျပီး ေမတၱာတရားႏွင့္ ပုိ၍ၾကင္နာတက္ေသာ လူ႔ေဘာင္အဖြဲ႔အစည္းၾကီး တည္ေဆာက္ ႏုိင္ေအာင္ ကူညီေပးႏုိင္ပါလိမ့္မယ္။

ကၽြန္မ ပုိ၍ၾကင္နာတက္ေသာ ဆုိတဲ့စကားလုံးကုိ ေသခ်ာစဥ္းစားျပီးမွ သုံးခဲ့တာပါ စဥ္းစားတာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာတယ္လုိ႔ေတာင္ ဆုိႏုိင္ပါတယ္။ ခ်ိဳတယ္ဆုိတဲ့ အရသာအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတဲ့အထဲက၊ ကၽြန္မကုိ ဒီအရသာ အမ်ားၾကီး မရွိဘူးလုိ႔ေတာင္ ေျပာခြင့္ေပးပါ၊ ကၽြန္မ အခ်ိဳျမိန္ဆုံးေသာ အရာကုိေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္….။ အားလုံထဲမွာမွ တန္ဖုိးလည္း အရွိဆုံး ျဖစ္တဲ့ ကၽြန္မသိခဲ့ရတာကေတာ့ အၾကင္နာ ေမတၱာတရားရဲ႕တန္ဖိုးကုိ သိခဲ့ရတာပဲျဖစ္ပါတယ္ ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္မရခဲ့သမွ် အၾကင္နာေမတၱာေတြဟာ ၾကီးၾကီးျဖစ္ျဖစ္၊ ေသးေသးျဖစ္ျဖစ္ ေသခ်ာေစတာကေတာ့ ဒီကမာၻၾကီးမွာ အၾကင္နာေမတၱာ တရားပုိသြားတယ္ဆုိတာ မရွိပါဘူး။ ၾကင္နာတက္ဖို႔ဆိုတာကေတာ့ သူုတပါး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ လုိအပ္ခ်က္ေတြကုိ စာနာနားလည္ျပီး လူသားဆန္တဲ့ေႏြးေထြးမႈ နဲ႔တုန္႔ျပန္ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အၾကင္နာတရားႏွင့္ ခဏေလး ထိေတြ႔ကုိင္တြယ္လုိက္ တာေလးသည္ပင္ ႏွလုံးသားကုိ အင္အားျဖစ္ေစပါတယ္။ အၾကင္နာေမတၱာတရားက လူသားေတြရဲ႕ဘ၀ကုိ ေျပာင္းလဲေစႏုိင္ပါတယ္။ ေနာ္ေ၀ ႏုိင္ငံဟာဆုိရင္ အၾကင္နာ တရားရဲ႕ ျပယုဒ္တစ္ခုပါပဲ ကမာၻေျမရဲ့ တစ္ေနရာက အဖယ္ခံလုိက္ရတယ္ သူေတြအတြက္ ေနစရာေပးတယ္။ သူတုိ႔ႏုိင္ငံက မလြတ္လပ္လုိ႔ မလုံျခဳံလုိ႔ တိမ္းေရွာင္လာတဲ့ သူေတြကုိ ပုန္းေအာင္းစရာ ေနရာေပးတယ္။

ကမာၻရဲ႕ဘယ္ေနရာမွာမဆို ဒုကၡသည္ဆုိတာရွိတာပဲ. ကၽြန္မ ထုိင္းနုိင္ငံ မယ္လ ဒုကၡသည္ စခန္းမွာတုန္းက တကယ့္ကုိပဲ ကုိယ့္လုိသူေတြရဲ႕ဒုကၡေတြ ပင္ပန္းဆင္းရဲမႈေတြကေန ကင္းလြတ္ေအာင္လုိ႔ ေန႔တုိင္း အားၾကိဳးမာန္တက္ လုပ္ေဆာင္ေနတာ ေတြ႔ရတယ္။ သူတုိ႔ စုိးရိမ္တာက အလွဴရွင္ေတြ မရေတာ့မွာ ေသအခ်ာေျပာရရင္ စာနာေထာက္ထားမႈေတြ ေလ်ာ့လာမွာ။ အလွဴရွင္ေတြ ေလ်ာ့ရင္ ေတာ့ ရန္ပုံေငြေတြ ေလ်ာ့ မယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ပထမတစ္ခုရဲ႕ရလာဒ္ပါ စာနာေထာက္ထားမႈ ေလ်ာ့တာ ကေတာ့ ဂရုစုိက္မႈေတြေလ်ာ့ကုန္ တာေပါ့။ ဒါကုိကၽြန္မတုိ႔ တားႏုိင္မလား။ ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕လုိအပ္ခ်က္က မ်ားလာျပီး မ်က္လုံးကန္းတာမဟုတ္ရင္ ဒုကၡေရာက္ေနတာေတြကုိ မျမင္ျခင္ေယာင္ပဲေဆာင္လုိက္တာမ်ားလား။ ကမာၻေပၚမွာရွိတယ္ အလွဴရွင္ေတြကုိ ကၽြန္မ ေမတၱာရပ္ခံလိုတာက ခုိလွဳံဖို႔အတြက္ မေရမရာ ရွာေနတဲ့ သူတုိ႔ရဲ့ လုိအပ္ခ်က္ေလးေတြကုိ ျဖည့္ေပးဖုိ႔ပါ။

မယ္လမွာတုန္းကဆုိရင္ ဒီစခန္းနဲ႔ တျခားေသာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြရွိတဲ့ တပ္ေဒသက ထုိင္းအာဏာပုိင္ေတြနွင့္ အဖိုးမျဖတ္ႏုိင္တဲ့ ေဆြးေႏြးခြင့္ ရခဲ့ပါတယ္။ သူတုိ႔က ဒုကၡသည္စခန္းႏွင့္ ပတ္သတ္တဲ့ အေရးၾကီးတဲ့ျပသနာေတြ ေျပာျပတယ္။ သစ္ေတာဥပေဒ ခ်ိဳးေဖာက္တာေတြ တရားမ၀င္ ေဆး၀ါးသုံးစြဲမႈေတြ၊ ခ်က္အရက္ေတြ၊ ငွက္ဖ်ားေရာဂါျပသနာေတြ၊ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးႏွင့္ ၀မ္းေရာဂါေတြေပါ့။ အာဏာပုိင္ေတြ ပူပန္တာကလည္း ဒုကၡသည္ ေတြပူပန္တာလုိိမ်ိဳးပဲ။ လက္ခံတဲ့ႏုိင္ငံက လည္း သူတုိ႔ရဲ့ တာ၀န္၀တၱရားေတြနွင့္ ၾကဳံေတြ႔ရတဲ့အခက္ အခဲေတြကုိ ေျဖရွင္းဖုိ႔ စဥ္းစားဖုိ႔ႏွင့္ လက္ေတြ႔က်က် ကူညီနုိင္ဖို႔လည္း လိုပါတယ္။

ေနာက္ပုိင္း ကၽြန္မတုိ႔ရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္က ထြက္ေျပးခုိလွဳံလာတဲ့သူေတြ၊ အိမ္ရာမဲ့ေတြ၊ ရည္မွန္းခ်က္မဲ့ေတြ မရွိေတာ့တဲ့ ကမာၻရဲ႕ ေနရာတုိင္းဟာ ေနထုိင္သူေတြဟာ လြတ္လပ္စြာ၊ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ေနထုိင္နုိင္မယ့္ ေနရာေတြျဖစ္လာဖုိ႔ပါ။ အေတြးတုိင္း၊ စကားတုိင္း၊ အလုပ္တုိင္းဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေကာင္းမြန္တဲ့ ဘက္က၊ ကုသုိလ္ဘက္က ထည့္၀င္တဲ့အားေတြျဖစ္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ကၽြန္မတုိ႕ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္းစီဟာ ဒီလုိလုပ္ႏုိင္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြ ရွိပါတယ္။ ကၽြန္မတုိ႔ေအးခ်မ္းစြာ အိပ္စက္ျပီး ေအးခ်မ္းစြာ  နုိးထႏုိင္မဲ့ ကမာၻၾကီးျဖစ္ေအာင္ ကၽြန္မတုိ႔လက္ေတြ ခုိင္ျမဲစြာတြဲထားျပီး ၾကိဳးစားၾကပါစုိ႔…..။

(အထက္ပါတုိ႔မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ အလြန္ေကာင္းေသာ နုိဘယ္လ္ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆုယူ မိန္႔ခြန္းကုိ တတ္နုိင္သမွ်  ဘာသာျပန္ထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္…. ဘယ္ေလာက္ပဲ ၾကိဳးစားျပန္ေသာ္လည္း လူထုေခါင္းေဆာင္၏ မူရင္းအဓိပၸာယ္ႏွင့္ ပါတိတ္စ အတြင္းႏွင့္ အျပင္လုိ ကြာပါသည္…… တုပ္ေကြးမိရက္ တန္းလန္းႏွင့္ live မၾကည့္ႏုိင္ေသာ ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ားအတြက္ မည္သူမွ ဘာသာ မျပန္ေသးေသာေၾကာင့္ နံနက္ ၂း၃၀ အထိ ၾကိဳးစားျပန္ထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ အမွားႏွင့္ အလြဲမ်ားရွိခဲ့ပါက ကၽြန္ေတာ့္ တာ၀န္သာ ျဖစ္ပါသည္။ သည္းခံၾကပါ။

(Dr ေကာင္းျမတ္ေက်ာ္)

အမ်ားသိရွိႏုိင္ရန္ ၾကိဳးစားဘာသာ ျပန္ေပးေသာ  (Dr ေကာင္းျမတ္ေက်ာ္)အား ေက်းဇူးတင္ပါသည္။။

Thursday, June 14, 2012

သာသနာေတာ္အက်ဳိး
ကုိယ္တည္းတစ္ေယာက္
ခ်မ္းသာေရာက္ဖုိ႕
ခုေလာက္ႀကိဳးကုတ္၊
အားမထုတ္ဘူး...။

ဗုဒၶျမတ္စြာ
သာသနာ၏
ေရွးခါဘုိးဘ၊
လက္ထက္ကလွ်င္
ရသည့္တန္ဖုိး
ထပ္မၿငိွးဘုိ႕၊
အားၾကဳိးမာန္တက္
ငါေဆာင္ရြက္သည္
ဆက္လက္တည္တံ့ ပါေစေသာ္...။
(မဟာဂႏၶာရုံဆရာေတာ္ အရွင္ဇနကာဘိ၀ံသ)

Thursday, June 7, 2012

                                    နိဒါနာဒိကထာ
 ၁။ သီေလ (ဝိသုဒၶိ၊၁၊၁) ပတိ႒ာယ နေရာ သပေညာ၊ စိတၱံ ပညၪၥ ဘာဝယံ။
 အာတာပီ နိပေကာ ဘိကၡဳ၊ ေသာ ဣမံ ဝိဇဋေယ ဇဋႏၲိ။ (သံ၊ နိ၊ ၁။၂၃)။

''ပညာရွိေသာ လူသည္ သီလ၌တည္၍ ပူပန္ေစမႈ (လုံ႔လ) ရွိလ်က္ ရင့္က်က္သည္ (ဆင္ျခင္ဉာဏ္ ရွိသည္) ျဖစ္၍ စိတ္ကို၎, ပညာကို၎, ပြါးေစေသာ္၊ ထုိသို႔ေသာ ရဟန္းသည္ ဤအ႐ႈပ္အေထြးကို ေျဖရွင္းႏိုင္ေပ၏''

“When a wise man, established well in virtue,
Develops consciousness and understanding,
Then as a bhikkhu ardent and sagacious
He succeeds in disentangling this tangle” (S I 13).

Wednesday, June 6, 2012

သြက္ဂြံတီ-ပရူဍဳင္မတ္မလုီဗဲြခမ္ဍန္

Mawlamyine
From Wikipedia, the free encyclopedia
  (Redirected from Mawlamyaing)
Jump to: navigation, search
Mawlamyine
မတ္မလုီ
Mawlamyine is located in Burma
Mawlamyine
Location of Mawlamyine, Myanmar (Burma)
Coordinates: 16°29′N 97°37′E
Country      Burma
State     Mon State
District     Mawlamyine District
Township     Mawlamyine Township
Population (2010)[1]
 • Total     525,927
 • Ethnicities     Mons, Burmans, Chinese, Indians, Karens
 • Religions     Theravada Buddhism, Christianity, Islam, Hinduism
Time zone     MST (UTC+6.30)
Area code(s)     57
[2]

Mawlamyine (also spelled Mawlamyaing; Burmese: ေမာ္လျမဳိင္; MLCTS: mau la. mruing mrui.; pronounced: [mɔ̀ləmjàiɴ mjo̰]; Mon: မတ္မလီု pronounced [mòt pəlɜ̀m]; formerly Moulmein) is the third largest city of Burma (Myanmar),[1] situated 300 km south east of Yangon and 70 km south of Thaton, at the mouth of Thanlwin (Salween) river. The city of 500,000 is the capital and largest city of Mon State, Myanmar, and is the main trading center and seaport in south-eastern Burma.[3]
 

Contents

    1 Etymology
    2 History
    3 Geography
    4 Transport
    5 Economy
    6 Fruits of Mawlamyine and its vegetations
    7 Culture
    8 Education
    9 Gallery
    10 See also
    11 References
    12 External links

Etymology

The Mon name for Mawlamyine, မတ္မလိုံ ([mòt pəlɜ̀m]), means "damaged eye.".[4] A Mon king was said to have lost his powerful eye in Mawlamyine.[citation needed] The Burmese name "Mawlamyine" is believed to be a Burmese corruption of the Mon name.
 

History
Moulmein and the mouth of the Thanlwin River in the early 1900s.

Mawlamyine was the first capital of British Burma between 1826 and 1852 after the Tanintharyi (Tenassarim) coast, along with Arakan, was ceded to Britain under the Treaty of Yandabo at the end of the First Anglo-Burmese War.[5]

It is probably best known to English speakers through the opening lines of Rudyard Kipling's poem Mandalay:

    "By the old Moulmein pagoda
    Lookin' lazy at the sea
    There's a Burma girl a-settin'
    and I know she thinks o' me".

Mawlamyine is also the setting of George Orwell's famous 1936 memoir Shooting an Elephant. The essay opens with the striking words:

    In Moulmein, in Lower Burma, I was hated by large numbers of people—the only time in my life that I have been important enough for this to happen to me.

During colonial times, Moulmein had a substantial Anglo-Burmese population; an area of the city was known as 'Little England' due to the large Anglo-Burmese community, many of them engaged in the running of rubber plantations; however nowadays this has dwindled to all but a handful of families as most have left for the UK or Australia.
 

Geography
Shampoo Island near Mawlamyine.

Mawlamyine is situated in the Salween River delta, where the mouth of the Salween is sheltered by Bilugyun Island as it enters the Gulf of Martaban and the Andaman Sea. It is flanked by low hills dotted with ancient pagodas to the east and west.[5]
Transport
Thanlwin Bridge

Mawlamyine is the main gateway to south-eastern Myanmar. Thanlwin Bridge, the longest road and rail bridge in Myanmar is the most prominent landmark in the area. It stretches a distance of 11,000 feet over the Thanlwin river connecting the country's south eastern region with Yangon.[6] The city is connected to Pa-an in Kayin State and Dawei and Myeik in Tanintharyi Division by road.[7] It was the rail head to Ye, linked to Yangon by rail only from Mottama (Martaban) across the river by ferry, but today connected by the new Thanlwin Bridge (Mawlamyine) opened in April 2006 .[5][8][9]

Mawlamyine Airport has regular flights to Yangon.
Economy

Mawlamyine is famous for its tropical fruits[3] and for its cuisine [5] as indicated in the popular Burmese expression, "Mandalay for the speaking, Yangon for the bragging, and Mawlamyine for the eating".

Mawlamyine has several sawmills and rice mills as teak and rice are transported down the Salween. It was once a busy shipbuilding center and remains an important port. The city also has a solar-powered plant for extracting salt from seawater and a diesel electric plant.[5]

On the night of 1 December 2008, a fire that started from a floating restaurant destroyed the larger of city's two markets called the lower bazaar.[10]

On 27, May 2009, three bomb explosions in Mawlamyine were blamed on terrorists by the authorities; no casualties were reported.[11]

Mawlamyine is key to communications in Tanintharyi, and being a busy seaport and transport center, it provides a multicultural dimension despite a Buddhist Mon majority. Buddhist cultural dominance is as old as Mawlamyine, but the British annexation in the 19th century introduced Christianity, and St Patrick's School, Mawlamyine (now BEHS-5, Mawlamyine) was opened by the De La Salle Brothers in 1860. Moreover, expansion of trade and commerce in the early 20th century established in Mawlamyine a Hindu culture of India (so-called Galakhar).
 

Education

Mawlamyine has 13 high schools, and a university. University of Mawlamyine is the major university for the south-eastern region, and offers bachelor's degrees in most arts and science majors. Students who wish to study medicine, engineering or computer science, or any advanced degree need to go to Yangon.

The first international student of Bucknell University, Class of 1864, Maung Shaw Loo - born in 1839 in Moulmein - was also the first native Burmese to study in the United States.[12]

Wednesday, May 30, 2012

                                                      ၂-ပုပၹသုတ္
၉၄။ သာဝတၳိနိဒါန္း။ ရဟန္းတို႔ ငါသည္ ေလာကႏွင့္ မျငင္းခံု၊ ေလာကကသာ ငါႏွင့္ ျငင္းခံု၏။
ရဟန္းတို႔ တရားအတိုင္း ေျပာတတ္သူသည္ ေလာက၌ တစ္စံုတစ္ေယာက္ႏွင့္မွ် မျငင္းခံု၊ ရဟန္းတို႔ေလာက၌ ပညာရွိတို႔က မရွိဟု သမုတ္အပ္သည္ကို ငါဘုရားကလည္း ''မရွိ''ဟုပင္ ဆို၏၊ ရဟန္းတို႔ေလာက၌ ပညာရွိတို႔က ရွိ၏ဟု သမုတ္အပ္သည္ကို ငါဘုရားကလည္း ''ရွိ၏''ဟုပင္ ဆို၏။
ရဟန္းတို႔ ေလာက၌ ပညာရွိတို႔က မရွိဟု သမုတ္အပ္၍ ငါဘုရားကလည္း ''မရွိ''ဟုပင္ ဆိုေသာအရာကား အဘယ္နည္း၊ ရဟန္းတို႔ ျမဲေသာ ခိုင္ခ့ံေသာ တည္တံ့ေသာ ေဖာက္ျပန္ျခင္းသေဘာ မရွိေသာ႐ုပ္ကို ေလာက၌ မရွိဟု ပညာရွိတို႔ သမုတ္အပ္၏၊ ထို႐ုပ္မ်ဳိးကို ငါဘုရားကလည္း ''မရွိ''ဟုပင္ ဆို၏။
ေဝဒနာကို။ သညာကို။ သခၤါရတို႔ကို။ ျမဲေသာ ခိုင္ခံ့ေသာ တည္တံ့ေသာ ေဖာက္ျပန္ျခင္းသေဘာ မရွိေသာဝိညာဏ္ကို ေလာက၌ မရွိဟု ပညာရွိတို႔ သမုတ္အပ္၏၊ ထိုဝိညာဏ္မ်ဳိးကို ငါဘုရားကလည္း''မရွိ''ဟုပင္ ဆို၏။ ရဟန္းတို႔ ေလာက၌ ပညာရွိတို႔က မရွိဟု သမုတ္အပ္၍ ငါကလည္း ''မရွိ''ဟုပင္ဆိုေသာ အရာ ကား ဤသည္ပင္တည္း။
ရဟန္းတို႔ ေလာက၌ ပညာရွိတို႔က ရွိ၏ဟု သမုတ္အပ္၍ ငါဘုရားကလည္း ''ရွိ၏''ဟု ဆိုေသာအရာကား အဘယ္နည္း၊ ရဟန္းတို႔ မျမဲေသာ ဆင္းရဲေသာ ေဖာက္ျပန္ျခင္းသေဘာရွိေသာ ႐ုပ္မ်ဳိးကိုေလာက၌ ရွိ၏ဟု ပညာရွိတို႔ သမုတ္အပ္၏၊ ထို႐ုပ္မ်ဳိးကို ငါဘုရားကလည္း ''ရွိ၏''ဟုပင္ ဆို၏။ မျမဲေသာ ေဝဒနာ။ပ။ မျမဲေသာ ဆင္းရဲေသာ ေဖာက္ျပန္ျခင္းသေဘာရွိေသာ ဝိညာဏ္ကို ေလာက၌ ရွိ၏ဟုပညာရွိတို႔ သမုတ္အပ္၏၊ ထိုဝိညာဏ္မ်ဳိးကို ငါဘုရားကလည္း ''ရွိ၏''ဟုပင္ ဆို၏၊ ရဟန္းတို႔ ေလာက၌ ပညာရွိတို႔က ရွိ၏ဟု သမုတ္အပ္၍ ငါဘုရားကလည္း ''ရွိ၏''ဟု ဆိုေသာ အရာကား ဤသည္ပင္တည္း။
ရဟန္းတို႔ ေလာက၌ ပ်က္စီးတတ္ေသာ တရားဟူ၍ ရွိ၏၊ ထိုတရားကို ငါဘုရားသည္ ကိုယ္တိုင့္သိ၏၊ ထိုးထြင္း၍ သိ၏၊ ကိုယ္တိုင္ သိၿပီးလွ်င္ ထိုးထြင္း၍ သိၿပီးလွ်င္ ထိုတရားကို ေျပာ၏၊ ေဟာ၏၊ ပညတ္၏၊ တည္ထား၏၊ ဖြင့္ျပ၏၊ ေဝဖန္၏၊ ေပၚလြင္ေအာင္ ျပဳ၏။ ရဟန္းတို႔ ျမတ္စြာဘုရားသည္ကိုယ္တိုင္ သိ, ထိုးထြင္း၍ သိၿပီးလွ်င္ ေျပာအပ္ ေဟာအပ္ ပညတ္အပ္ တည္ထားအပ္ ဖြင့္ျပအပ္ ေဝဖန္အပ္ ေပၚလြင္ေအာင္ ျပဳအပ္ေသာ ေလာက၌ ပ်က္စီးတတ္ေသာ တရားဟူသည္ အဘယ္နည္း၊ ရဟန္းတို႔ ႐ုပ္သည္ ေလာက၌ ပ်က္စီးတတ္ေသာ တရားတည္း၊ ထိုတရားကို ငါဘုရားသည္ ကိုယ္တိုင္သိ၏၊ ထိုးထြင္း၍ သိ၏၊ ကိုယ္တိုင္ သိ, ထိုးထြင္း၍ သိၿပီးလွ်င္ ေျပာ၏၊ ေဟာ၏၊ ပညတ္၏၊ တည္ထား၏၊ ဖြင့္ျပ၏၊ ေဝဖန္၏၊ ေပၚလြင္ေအာင္ ျပဳ၏။ ရဟန္းတို႔ အၾကင္သူသည္ ဤသို႔ငါဘုရားက ေျပာေသာ္လည္း ေဟာေသာ္လည္း ပညတ္ေသာ္လည္း တည္ထားေသာ္လည္းဖြင့္ျပေသာ္လည္း ေဝဖန္ေသာ္လည္း ေပၚလြင္ေအာင္ ျပဳေသာ္လည္း မသိမျမင္၊ ရဟန္းတို႔ ကန္းသည္,ဉာဏ္မ်က္စိ မပါသည္ျဖစ္၍ မသိမျမင္ ေသာ ထိုပုထုဇဥ္ သူမိုက္ကို ငါဘုရား အဘယ္သို႔ ျပဳႏိုင္မည္နည္း။
ရဟန္းတို႔ ေဝဒနာသည္ ေလာက၌ ပ်က္စီးတတ္ေသာ တရားတည္း။ပ။ သညာသည္။ သခၤါရတို႔သည္။ ရဟန္းတို႔ ဝိညာဏ္သည္ ေလာက၌ ပ်က္စီးတတ္ေသာ တရားတည္း၊ ထိုတရားကို ငါဘုရားသည္ကိုယ္တိုင္ သိ၏၊ ထိုထြင္း၍ သိ၏၊ ကိုယ္တိုင္ သိ, ထိုးထြင္း၍ သိၿပီးလွ်င္ ေျပာ၏၊ ေဟာ၏၊ ပညတ္၏၊ တည္ထား၏၊ ဖြင့္ျပ၏၊ ေဝဖန္၏၊ ေပၚလြင္ေအာင္ ျပဳ၏။ ရဟန္းတို႔ အၾကင္သူသည္ ဤသို႔ငါဘုရားက ေျပာေသာ္လည္း ေဟာေသာ္လည္း ပညတ္ေသာ္လည္း တည္ထားေသာ္လည္းဖြင့္ျပေသာ္လည္း ေဝဖန္ ေသာ္လည္း ေပၚလြင္ေအာင္ ျပဳေသာ္လည္း မသိမျမင္၊ ရဟန္းတို႔ ကန္းသည္,ဉာဏ္မ်က္စိ မပါသည္ ျဖစ္၍ မသိမျမင္ေသာ ထိုပုထုဇဥ္ သူမိုက္ကို ငါဘုရား အဘယ္သို႔ျပဳႏိုင္မည္နည္း။
ရဟန္းတို႔ ဥပမာေသာ္ကား ၾကာညဳိျဖစ္ေစ၊ ၾကာပဒုမၼာျဖစ္ေစ၊ ၾကာပု႑ရိက္ျဖစ္ေစ ေရ၌ ေပါက္၏၊ ေရ၌ ႀကီးပြါး၏၊ ေရမွ တက္၍ တည္၏၊ ေရႏွင့္ မလိမ္းက်ံ။ ရဟန္းတို႔ ဤအတူ ျမတ္စြာဘုရားသည္ေလာက၌ ျဖစ္၏၊ ေလာက၌ ႀကီးပြါး၏၊ ေလာကကို လႊမ္းမိုး၍ ေန၏၊ ေလာကႏွင့္ မလိမ္းက်ံဟု (ေဟာ ေတာ္မူ၏)။
ဒုတိယသုတ္။
------

Tuesday, May 29, 2012

ဆ႒မူက်မ္းၫႊန္း


ပါဠိေတာ္ က်မ္းၫႊန္း
၁။ သီလကၡႏၶဝဂၢပါဠိ (ဒီ၊၁။)
၂။ မဟာဝဂၢပါဠိ (ဒီ၊နိ) (ဒီ၊၂။)
၃။ ပါထိကဝဂၢပါဠိ (ဒီ၊၂။)
၄။ မူလပဏၰာသပါဠိ (မ၊၁။)
၅။ မဇၩိမပဏၰာသပါဠိ (မ၊၂။)
၆။ ဥပရိပဏၰာသပါဠိ (မ၊၃။)1
၇။ သဂါထာဝဂၢပါဠိ (သံ၊၁။)
၈။ နိဒါနဝဂၢပါဠိ (သံ၊၁။)
၉။ ခႏၶဝဂၢပါဠိ (သံ၊၂။))
၁ဝ။ သဠာယတနဝဂၢပါဠိ (သံ၊၂။)
၁၁။ မဟာဝဂၢပါဠိ (သံ၊နိ) (သံ၊၃။)
၁၂။ ဧကကနိပါတပါဠိ (အံ၊၁။)
၁၃။ ဒုကနိပါတပါဠိ (အံ၊၁။)
၁၄။ တိကနိပါတပါဠိ (အံ၊၁။)
၁၅။ စတုကၠနိပါတပါဠိ (အံ၊၁။)
၁၆။ ပၪၥကနိပါတပါဠိ (အံ၊၂။)
၁၇။ ဆကၠနိပါတပါဠိ (အံ၊၂။)
၁၈။ သတၱကနိပါတပါဠိ (အံ၊၂။)
၁၉။ အ႒ကနိပါတပါဠိ (အံ၊၃။)
၂ဝ။ နဝကနိပါတပါဠိ (အံ၊၃။)
၂၁။ ဒသကနိပါတပါဠိ (အံ၊၃။)
၂၂။ ဧကဒသကနိပါတပါဠိ (အံ၊၃။)
၂၃။ ခုဒၵကပါဌပါဠိ (ခု၊၁။)
၂၄။ ဓမၼပဒပါဠိ (ခု၊၁။)
၂၅။ ဥဒါနပါဠိ (ခု၊၁။)
၂၆။ ဣတိဝုတၱကပါဠိ (ခု၊၁။)
၂၇။ သုတၱနိပါတပါဠိ (ခု၊၁။)
၂၈။ ဝိမာနဝတၳဳပါဠိ (ခု၊၂။)
၂၉။ ေပတဝတၳဳပါဠိ (ခု၊၂။)
၃ဝ။ ေထရဂါထာပါဠိ (ခု၊၂။)
၃၁။ ေထရီဂါထာပါဠိ (ခု၊၂။)
၃၂။ အပဒါနပါဠိ (၁) (ခု၊၃။)
၃၃။ အပဒါနပါဠိ (၂) (ခု၊၄။)
၃၄။ ဗုဒၶဝံသပါဠိ (ခု၊၄။)
၃၅။ စရိယာပိဋကပါဠိ (ခု၊၄။)
၃၆။ ဇာတကပါဠိ (၁) (ခု၊၅။)
၃၇။ ဇာတကပါဠိ (၂) (ခု၊၆။)
၃၈။ မဟာနိေဒၵသပါဠိ (ခု၊၇။)
၃၉။ စူဠနိေဒၵသပါဠိ (ခု၊၈။)
၄ဝ။ ပဋိသမ႓ိဒါမဂၢပါဠိ (ခု၊၉။)
၄၁။ မိလိႏၵပဥႇပါဠိ (ခု၊၁ဝ။)
၄၂။ ေနတၱိပၸကရဏပါဠိ (ခု၊၁၁။)
၄၃။ ေပဋေကာပေဒသပါဠိ (ခု၊၁၁။)
၄၄။ ပါရာဇိကပါဠိက႑ (ဝိ၊၁။)
၄၅။ ပါစိတၱိယပါဠိ (ဝိ၊၂။)
၄၆။ မဟာဝဂၢပါဠိ (ဝိနယပိဋက) (ဝိ၊၃။)
၄၇။ စူဠဝဂၢပါဠိ (ဝိ၊၄။)
၄၈။ ပရိဝါရပါဠိ (ဝိ၊၅။)
၄၉။ ဓမၼသဂၤဏီပါဠိ (အဘိ၊၁။)
၅ဝ။ ဝိဘဂၤပါဠိ (အဘိ၊၂။)
၅၁။ ဓာတုကထာပါဠိ (အဘိ၊၃။)
၅၂။ ပုဂၢလပညတၱိပါဠိ (အဘိ၊၃။)
၅၃။ ကထာဝတၳဳပါဠိ (အဘိ၊၄။)
၅၄။ ယမကပါဠိ (ပဌေမာဘာေဂါ) (ယမက၊၁။)
၅၅။ ယမကပါဠိ (ဒုတိေယာဘာေဂါ) (ယမက၊၂။)
၅၆။ ယမကပါဠိ (တတိေယာဘာေဂါ) (ယမက၊၃။)
၅၇။ ပ႒ာနပါဠိ (ပဌေမာဘာေဂါ) (ပ႒ာန၊၁။)
၅၈။ ပ႒ာနပါဠိ (ဒုတိေယာဘာေဂါ) (ပ႒ာန၊၂။)
၅၉။ ပ႒ာနပါဠိ (တတိေယာဘာေဂါ) (ပ႒ာန၊၃။)
၆ဝ။ ပ႒ာနပါဠိ (စတုေတၳာဘာေဂါ) (ပ႒ာန၊၄။)
၆၁။ ပ႒ာနပါဠိ (ပၪၥေမာဘာေဂါ) (ပ႒ာန၊၅။)
ပါဠိေတာ္ သေကၤတအၫႊန္း ၿပီး၏။







  
အ႒ကထာ က်မ္းၫႊန္း
၁။ သီလကၡႏၶဝဂၢအ႒ကထာ (ဒီ၊႒၊၁။)
၂။ မဟာဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ (ဒီ၊နိ) (ဒီ၊႒၊၂။)
၃။ ပါထိကဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ (ဒီ၊႒၊၃။)
၄။ မူလပဏၰာသပါဠိအ႒ကထာ ပထမတဲြ (မ၊႒၊၁။)
၅။ မူလပဏၰာသပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတဲြ (မ၊႒၊၂။)
၆။ မဇၩိမပဏၰာသပါဠိအ႒ကထာ (မ၊႒၊၃။)
၇။ ဥပရိပဏၰာသပါဠိအ႒ကထာ (မ၊႒၊၄။)
၈။ သဂါထာဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ (သံ၊႒၊၁။)
၉။ နိဒါနဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ (သံ၊႒၊၂။)
၁ဝ။ ခႏၶဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ (သံ၊႒၊၂။)
၁၁။ သဠာယတနဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ (သံ၊႒၊၃။)
၁၂။ မဟာဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ (သံ၊နိ) (သံ၊႒၊၃။)
၁၃။ ဧကကနိပါတ-အ႒ကထာ (အံ၊႒၊၁။)
၁၄။ ဒုက-တိက-စတုကၠနိပါတ-အ႒ကထာ (အံ၊႒၊၁။)
၁၅။ ပၪၥက-ဆကၠ-သတၱကနိပါတ-အ႒ကထာ (အံ၊႒၊၂။)
၁၆။ အ႒ကာဒိနိပါတ-အ႒ကထာ (အံ၊႒၊၃။)
၁၇။ ခုဒၵကပါဌပါဠိအ႒ကထာ (ခုဒၵကပါဌ၊႒။)
၁၈။ ဓမၼပဒပါဠိအ႒ကထာ ပထမတြဲ (ဓမၼပဒ၊႒၊၁။)
၁၉။ ဓမၼပဒပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ (ဓမၼပဒ၊႒၊၂။)
၂ဝ။ ဥဒါနပါဠိအ႒ကထာ (ဥဒါန၊႒။)
၂၁။ ဣတိဝုတၱကပါဠိအ႒ကထာ (ဣတိဝုတၱ၊႒။)
၂၂။ သုတၱနိပါတပါဠိအ႒ကထာ ပထမတြဲ (သုတၱနိပါတ၊႒၊၁။)
၂၃။ သုတၱနိပါတပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ (သုတၱနိပါတ၊႒၊၂။)
၂၄။ ဝိမာနဝတၳဳပါဠိအ႒ကထာ (ဝိမာန၊႒။)
၂၅။ ေပတဝတၳဳပါဠိအ႒ကထာ (ေပတ၊႒။)
၂၆။ ေထရဂါထာပါဠိအ႒ကထာ ပထမတဲြ (ေထရဂါထာ၊႒၊၁။)
၂၇။ ေထရဂါထာပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတဲြ (ေထရဂါထာ၊႒၊၂။)
၂၈။ ေထရီဂါထာပါဠိအ႒ကထာ (ေထရီ၊႒။)
၂၉။ အပဒါနပါဠိအ႒ကထာ ပထမတဲြ (အပဒါန၊႒၊၁။)
၃ဝ။ အပဒါနပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတဲြ (အပဒါန၊႒၊၂။)
၃၁။ ဗုဒၶဝံသပါဠိအ႒ကထာ (ဗုဒၶဝံသ၊႒။)
၃၂။ စရိယာပိဋကပါဠိအ႒ကထာ (စရိယာပိဋက၊႒။)
၃၃။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ ပထမတြဲ (ဇာတက၊႒၊၁။)
၃၄။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ (ဇာတက၊႒၊၂။)
၃၅။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ တတိယတြဲ (ဇာတက၊႒၊၃။)
၃၆။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ စတုတၳတြဲ (ဇာတက၊႒၊၄။)
၃၇။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ ပၪၥမတြဲ (ဇာတက၊႒၊၅။)
၃၈။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ ဆ႒မတြဲ (ဇာတက၊႒၊၆။)
၃၉။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ သတၱမတြဲ (ဇာတက၊႒၊၇။)
၄ဝ။ မဟာနိေဒၵသပါဠိအ႒ကထာ (မဟာနိေဒၵသ၊႒။)
၄၁။ ပဋိသမ႓ိဒါမဂၢပါဠိအ႒ကထာ ပထမတြဲ (ပဋိသံ၊႒၊၁။)
၄၂။ ပဋိသမ႓ိဒါမဂၢပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ (ပဋိသံ၊႒၊၂။)
၄၃။ စူဠနိေဒၵသ-ေနတၱိပါဠိအ႒ကထာ (ေနတၱိပၸ၊႒။)
၄၅။ ပါရာဇိကပါဠိက႑အ႒ကထာ ပထမတြဲ (ဝိ၊႒၊၁။)
၄၆။ ပါရာဇိကပါဠိက႑အ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ (ဝိ၊႒၊၂။)
၄၇။ ပါစိတ်ာဒိအ႒ကထာ (ဝိ၊႒၊၃။)
၄၈။ စူဠဝဂၢါဒိအ႒ကထာ (ဝိ၊႒၊၄။)
၄၉။ ကခၤါဝိတရဏီအ႒ကထာ (ဝိ၊႒၊၅။)
၅ဝ။ ဝိနယသဂၤဟအ႒ကထာ (ဝိ၊႒၊၆။)
၅၁။ အ႒သာလိနီအ႒ကထာ (အဘိ၊႒၊၁။)
၅၂။ သေမၼာဟဝိေနာဒနီအ႒ကထာ (အဘိ၊႒၊၂။)
၅၃။ ပၪၥပကရဏအ႒ကထာ (အဘိ၊႒၊၃။)
၅၄။ ဝိသုဒၶိမေဂၢါ (ဝိသုဒၶိ၊႒၊၁။)
၅၅။ ဝိသုဒၶိမေဂၢါ (ဝိသုဒၶိ၊႒၊၂။)
အ႒ကထာပါဠိေတာ္ သေကၤတအၫႊန္း ၿပီး၏။

























  
ဋီကာ က်မ္းၫႊန္း

၁။ သီလကၡႏၶဝဂၢအဘိနဝဋီကာ ပထမတြဲ (ဋီကာေဟာင္း) (ဒီ၊ဋီ၊၁။)
၂။ သီလကၡႏၶဝဂၢအဘိနဝဋီကာ ဒုတိယတဲြ (ဋီကာသစ္) (ဒီ၊ဋီ၊၂။)
၃။ သီလကၡႏၶဝဂၢဋီကာ (ဒီ၊ဋီ၊၃။)
၄။ မဟာဝဂၢဋီကာ (ဒီ၊နိ) (ဒီ၊ဋီ၊၄။)
၅။ ပါထိကဝဂၢဋီကာ (ဒီ၊ဋီ၊၅။)
၆။ မူလပဏၰာသဋီကာ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) (မ၊ဋီ၊၁။)
၇။ မူလပဏၰာသဋီကာ (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ) (မ၊ဋီ၊၂။)
၈။ မဇၩိမ-ဥပရိပဏၰာသဋီကာ (မ၊ဋီ၊၃။)
၉။ သဂါထာဝဂၢဋီကာ (သံ၊ဋီ၊၁။)
၁ဝ။ နိဒါနဝဂၢဋီကာ (သံ၊ဋီ၊၂။)
၁၁။ ခႏၶဝဂၢဋီကာ (သံ၊ဋီ၊၂။)
၁၂။ သဠာယတနဝဂၢဋီကာ (သံ၊ဋီ၊၂။)
၁၃။ မဟာဝဂၢဋီကာ (သံ၊နိ) (သံ၊ဋီ၊၂။)
၁၄။ ဧကကနိပါတဋီကာ (အံ၊ဋီ၊၁။)
၁၅။ ဒုက-တိက-စတုကၠနိပါတဋီကာ (အံ၊ဋီ၊၂။)
၁၆။ ပၪၥက-ဆကၠ-သတၱကနိပါကဋီကာ (အံ၊ဋီ၊၃။)
၁၇။ အ႒ကာဒိနိပါတဋီကာ (အံ၊ဋီ၊၃။)
၁၈။ ေနတၱိပၸကရဏဋီကာ (ခု၊ဋီ။)
၁၉။ ေနတၱိဝိဘာဝိနီဋီကာ (ခု၊ဋီ။)
၂ဝ။ သာရတၳဒီပနီဋီကာ (သာရတၳ၊ဋီ၊၁။)
၂၁။ သာရတၳဒီပနီဋီကာ (သာရတၳ၊ဋီ၊၂။)
၂၂။ သာရတၳဒီပနီဋီကာ (သာရတၳ၊ဋီ၊၃။)
၂၃။ ဝဇိရဗုဒၶိဋီကာ (ဝဇိရဗုဒၶိ၊ဋီ။)
၂၄။ ဝိမတိဝိေနာဒနီဋီကာ (ဝိမတိ၊ဋီ၊၁။)
၂၅။ ဝိမတိဝိေနာဒနီဋီကာ (ဝိမတိ၊ဋီ၊၂။)
၂၆။ ဝိနယာလကၤာရဋီကာ (ဝိနယာလကၤရ၊ဋီ၊၁။)
၂၇။ ဝိနယာလကၤာရဋီကာ (ဝိနယာလကၤရ၊ဋီ၊၂။)
၂၈။ ကခၤါဝိတရဏီပုရာဏဋီကာ (ကခၤါ၊ဋီ။)
၂၉။ ဝိနယဝိနိစၧေယာ - ဥတၱရဝိနစၧယ (ဝိနယဝိနိစၧေယာ၊ဋီ။)
၃ဝ။ ဝိနယဝိနိစၧယဋီကာ (ဝိနယဝိနိစၧယ၊ဋီ၊၁။)
၃၁။ ဝိနယဝိနိစၧယဋီကာ (ဝိနယဝိနိစၧယ၊ဋီ၊၂။)
၃၂။ ပါစိတ်ာဒိေယာဇနာ (ပါစိတ်ာဒိေယာဇနာ၊ဋီ။)
၃၃။ ခုဒၵသိကၡာ-မူလသိကၡာ (ခုဒၵသိကၡာ၊ဋီ။)
၃၄။ ဓမၼသဂၤဏီမူလဋီကာ (အဘိ၊ဋီ၊၁။)
၃၅။ ဓမၼသဂၤဏီအႏုဋီကာ (အဘိ၊ဋီ၊၁။)
၃၆။ ဝိဘဂၤမူလဋီကာႏွင့္ အႏုဋီကာ (ဝိဘဂၤမူလ၊ဋီ။)
၃၇။ ပၪၥပကရဏမူလဋီကာႏွင့္ အႏုဋီကာ (ပၪၥပကရဏမူလ၊ဋီ။)
၃၈။ ဋီကာေက်ာ္ (အဘိဓမၼတၳသဂၤဟ) (အဘိဓမၼတၳ၊ဋီ။)
၃၉။ အဘိဓမၼာဝတာရပုရာဏဋီကာ (အဘိဓမၼာဝတာရပုရာဏ၊ဋီ၊၁။)
၄ဝ။ အဘိဓမၼာဝတာရပုရာဏဋီကာ (အဘိဓမၼာဝတာရပုရာဏ၊ဋီ၊၂။)
၄၁။ ေမာဟဝိေစၧဒနီ (အဘိဓမၼမာတိကာပါဠိ။) (ေမာဟဝိေစၧဒနီ၊ဋီ။)
၄၂။ ဝိသုဒၶိမဂၢမဟာဋီကာ (ဝိသုဒၶိ၊ဋီ၊၁။)
၄၃။ ဝိသုဒၶိမဂၢမဟာဋီကာ (ဝိသုဒၶိ၊ဋီ၊၂။)
ဋီကာပါဠိေတာ္ သေကၤတအၫႊန္း ၿပီး၏။






























အညက်မ္းမ်ား အၫႊန္း
အည အည
၁။ ကစၥာယနဗ်ာကရဏံ
၂။ ေမာဂၢလႅာနဗ်ာကရဏံ
၃။ သဒၵနီတိပၸကရဏံ (ပဒမာလာ။)
၄။ သဒၵနီတိပၸကရဏံ (ဓာတုမာလာ။)
၅။ ပဒ႐ူပသိဒၶိ
၆။ ေမာဂၢလႅာနပၪၥိကာဋီကာ
၇။ ပေယာဂသိဒၶိပါဠိ
၈။ ဝုေတၱာဒယပါဌ
၉။ အဘိဓာနပၸဒီပိကာပါဌ
၁ဝ။ အဘိဓာနပၸဒီပိကာဋီကာ
၁၁။ သုေဗာဓာလကၤာရပါဌ
၁၂။ သုေဗာဓာလကၤာရဋီကာ
၁၃။ ဗာလာဝတာရ ဂဏၭပဒတဝိနိစၧယသာရ
၁၄။ နိ႐ုတၱိဒီပနီပါဌ
၁၅။ ပရမတၳဒီပနီ သဂၤဟ မဟာဋီကာပါဌ
၁၆။ အႏုဒီပနီပါဌ
၁၇။ ပ႒ာႏုေဒၵသ ဒီပနီပါဌ
၁၈။ ေလာကနီတိ
၁၉။ သုတၱႏၲနီတိ
၂ဝ။ သူရႆတီနီတိ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ။)
၂၁။ မဟာရဟနီတိ
၂၂။ ဓမၼနီတိ
၂၃။ ကဝိဒပၸဏနီတိ
၂၄။ နီတိမၪၨရီ
၂၅။ နရဒကၡဒီပနီ
၂၆။ စတုရာရကၡဒီပနီ
၂၇။ စာဏက်နီတိပါဠိ
၂၈။ ရသဝါဟိနီ
၂၉။ သီမဝိေသာဓနီပါဌ
၃ဝ။ ေဝႆႏၲရာဂီတိ
၃၁။ နမကၠာရပါဠိ
၃၂။ မဟာပဏာမပါဌ (ဗုဒၶဝႏၵနာ။)
၃၃။ လကၡဏာေတာ ဗုဒၶေထာမနာဂါထာ
၃၄။ သုတၱဝႏၵနာ
၃၅။ ကမလာၪၨလိ
၃၆။ ဇိနာလကၤာရ
၃၇။ ပဇၨမဓု
၃၈။ ဗုဒၶဂုဏဂါထာဝလီ
၃၉။ ဒီဃနိကာေယ သီလကၡႏၶဝဂၢသုတၱ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ၊
၄ဝ။ မဇၩိမနိကာေယ မူလပဏၰာသပါဠိ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ၊
၄၁။ သံယုတၱနိကာေယ သဂါထာဝဂၢပါဠိ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ၊
၄၂။ အဂၤုတၱရနိကာေယ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ
၄၃။ ဝိနယပိဋက သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ၊
၄၄။ အဘိဓမၼပိဋက သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ၊
၄၅။ အ႒ကထာ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ
၄၆။ စူဠဂႏၴဝံသပါဠိ
၄၇။ မဟာဝံသပါဠိ
၄၈။ သာသနဝံသပၸဒီပိကာ
၄၉။ ေမာဂၢလႅာန ဝုတၱိဝိဝရဏပၪၥိကာ
၅ဝ။ ထုပဝံေသာ
၅၁။ ဒါဌာဝံေသာ
၅၂။ ဓာတုပါဌ ဝိလာသိနိယာ
၅၃။ ဓာတုဝံေသာ
၅၄။ ဟတၳဝနဂလႅဝိဟာရ ဝံေသာ
၅၅။ ဇိနစရိတယ
၅၆။ ဇိနဝံသဒီပံ
၅၇။ ေတလကဋာဟဂါထာ
၅၈။ မိလိဒဋီကာ
၅၉။ ပဒမၪၨရီ
၆ဝ။ ပဒသာဓနံ
၆၁။ သဒၵဗိႏၵဳ ပကရဏံ
၆၂။ ကစၥာယန ဓာတု မၪၨဴသာ
၆၃။ သမႏၲကူဋဝဏၰနာ
အညပါဠိေတာ္ သေကၤတအၫႊန္း ၿပီး၏။


ဘုရားေဟာပါဠိေတာ္ တိပိဋကနိကာယ္အေၾကာင္း

(၄၅)ႏွစ္ သို႔မဟုတ္ (၄၅)ဝါ အတြင္း ဗုဒၶရွင္ေတာ္ျမတ္ဘုရား ေဟာၾကား ျပသ ဆုိဆုံးေတာ္မူသည့္ တရားစကားေတာ္မ်ားကုိလည္းေကာင္း, ထုိ (၄၅)ဝါ အတြင္း၌ ျဖစ္ေစ၊ ဗုဒၶရွင္ေတာ္ျမတ္ဘုရား၏ တပည့္သား သာဝကတို႔က ဗုဒၶရွင္ေတာ္ျမတ္ဘုရား၏ နည္းနာနိႆယကုိ ယူ၍ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ၾကသည့္ တရားစကားေတာ္မ်ားကုိလည္းေကာင္း, ပါဠိေတာ္ (= စကားေတာ္အစဥ္။)ဟု ေခၚေဝၚၾကရေလသည္။ ထုိပါဠိေတာ္ (= စကားေတာ္အစဥ္။)တို႔ကုိ သဂၤါယနာတင္မူ ျပဳေတာ္မူ ၾကသည့္ အရွင္ေကာင္း အရွင္ျမတ္တို႔က ---
၁။ ဝိမုတိၱရသအားျဖင့္ = (၁)ပါး,
၂။ ဓမၼ - ဝိနယအားျဖင့္ = (၂)ပါး,
၃။ ဝစနအားျဖင့္ = (၃)ပါး,
၄။ ပိဋကတ္အားျဖင့္ = (၃)ပုံ,
၅။ နိကာေယာ = နိကာယ္အားျဖင့္ = (၅)ရပ္,
၆။ ဓမၼကၡႏၶာအားျဖင့္ = (၈၄ဝဝဝ) --- ဟု
ပိုင္းျခား ခြဲေဝ၍ သတ္မွတ္ထားေတာ္မူခဲ့ၾကေလသည္။
ထုိ (၆)မ်ဳိးတို႔တြင္ --- (၁) (၂) (၃)ႏွင့္ (၆။)တို႔ကုိ ခ်န္ထား၍ ေယာဂီ သူေတာ္ေကာင္းတို႔ အထူး သိအပ္သည့္ ပိဋကတ္ (၃)ပုံႏွင့္ နိယာေယာ = နိကာယ္ (၅)ရပ္တို႔၏ အေၾကာင္းကုိ ေရွးဦးစြာ ေရးသားေဖာ္ျပေပအံ့။
နိကာေယာ = နိကာယ္ (၅) ရပ္အေၾကာင္း
''နိကယ္''ဟူေသာ စကားမွာ --- ''နိယာက''ဟူေသာ ပါဠိစကားပင္ ျဖစ္သည္။ အဓိပၸာယ္မွာ --- ''အေပါင္းအစု''ဟု ဆိုလိုသည္။ ျမတ္စြာဘုရား ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ေသာ တရားေဒသနာေတာ္မ်ားကုိ အမ်ဳိးအစား ပိုင္းျခား၍ အစု (၅)စု ျပဳ၍ ထားခဲ့သည္ကုိ --- ''နိကာယ = နိကာယ္ (၅) ရပ္''ဟု ေခၚသည္။
ထုိ နိကာယ္ (၅)ရပ္တို႔မွာ ေအာက္ပါအတုိင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ---
၁။ ဒီဃနိကာယ္ = ရွည္ေသာ သုတ္မ်ားကုိ စုေပါင္းထားျခင္း,
၂။ မဇၩိမနိကာယ္ = မရွည္မတို (= အလယ္အလတ္) ျဖစ္ေသာ သုတ္တို႔ကို စုေပါင္းထားျခင္း,
၃။ သံယုတၱနိကာယ္ = တရားသေဘာအားျဖင့္လည္းေကာင္း, ေဟာၾကား ခ်က္အားျဖင့္လည္းေကာင္း တူသည္ျဖစ္၍ ယွဥ္တြဲသင့္သည့္ သုတ္တုိ႔ကုိ ယွဥ္တြဲ၍ စုေပါင္းထားျခင္း,
၄။ အဂုၤတၱရနိကာယ္ = အဂၤါတစ္ခုစီ ေက်ာ္လြန္သည္ သုတ္မ်ားကုိ စုေပါင္း ထားျခင္း,
တစ္နည္းဆိုေသာ္ --- (၁)ပါး, (၂)ပါး, (၃)ပါး စသည့္တုိ႔ျဖင့္ (၁၁)မ်ဳိးအထိ တရားသေဘာ အဂၤါရပ္မ်ားကိုတုိး၍ တုိး၍ ေက်ာ္လြန္ ပိုမို ျပဆုိ အပ္ေသာ သုတ္ အသီး အသီးတို႔ကုိ စုေပါင္းထားျခင္း။
၅။ ခုဒၵကနိကာယ္ = အတုိင္းအရွည္ ပမာဏအားျဖင့္ တိုေသာ သုတ္မ်ားကို စုေပါင္းထားျခင္း။
ဤသို႔အားျဖင့္ အစုနိကာယ္ေပါင္း (၅)စု ရွိေလသည္။ ထိုနိကာယ္ (၅) ရပ္ကို --- ဒီဃနိကာယ္, မဇၩိမနိကာယ္,သံယုတၱနိကာယ္, အဂၤုတၱရနိကာယ္, ခုဒၵကနိကာယ္ဟု ေခၚေဝၚေလ့ရွိသည္။

ျမတ္စြာဘုရား ေဟာၾကားေတာ္မူေသာ တရားေတာ္အားလုံးကုိ နိကာယ္ အရ ပိုင္းျခားလွ်င္ အထက္၌ ျပခဲ့သည့္အတုိင္း (၅)စု ျဖစ္၍ ပိဋကတ္အရ ခြဲျခားလွ်င္ --- သုတၱန္, ဝိနည္း, အဘိဓမၼာ ဟူ၍ (၃)စု ျဖစ္ေလသည္။
ယခုအခါ ဆ႒သဂၤါယနာမွ ႐ုိက္ႏွိပ္ထုတ္ေဝသည့္ အတိုင္းမွာ စာအုပ္ေရ (၄ဝ)ပင္ ျဖစ္ေပသည္။
အခ်ဳိ႕ က်မ္းစာမ်ားကုိ တစ္အုပ္တည္း၌ စုေပါင္း ႐ုိက္ႏွိပ္သျဖင့္ က်မ္း အေရအတြက္အားျဖင့္ (၅၂)က်မ္းရွိေသာ္လည္း စာအုပ္အေရအတြက္မွာ (၄ဝ)အုပ္သာ ျဖစ္ပါသည္။
က်မ္းေပါင္း (၅၂) က်မ္း စာအုပ္ေရ (၄ဝ) အုပ္
က်မ္းေပါင္း (၅၂)က်မ္း, တစ္နည္း --- (၆၁။)၊ စာအုပ္ေရ (၄ဝ။)တုိ႔မွာ ---
၁။ ဒီဃနိကာယ္ --- (၃)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
၂။ မဇၩိမနိကာယ္ --- (၃)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
၃။ သံယုတၱနိကာယ္ --- (၅)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
၄။ အဂၤုတၱရနိကာယ္ --- (၁၁)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
၅။ ခုဒၵကနိကာယ္ --- (၃၉)က်မ္း, = (၂၈)အုပ္ ---
ဟု အားလုံးေပါင္းေသာ္ က်မ္း (၅၂)က်မ္း, စာအုပ္ေရ (၄ဝ)အုပ္။
ထုိက်မ္းတို႔ကုိ ပိဋကတ္အရ ခဲြျခား ေဝဖန္ေသာ္ ေအာက္ပါအတုိင္း ျဖစ္ပါသည္။ ---
၁။ သုတၱန္ပိဋကတ္၌ အက်ဳံးဝင္ေသာ နိကာယ္ႏွင့္ က်မ္းမ်ားမွာ ---
(က) ဒီဃနိကာယ္ --- (၃)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
( ခ ) မဇၩိမနိကာယ္ --- (၃)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
( ဂ ) သံယုတၱနိကာယ္ --- (၅)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
(ဃ) အဂၤုတၱရနိကာယ္ --- (၁၁)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
( င ) ခုဒၵကနိကာယ္ --- (၂၁)က်မ္း, = (၁၁)အုပ္။
က်မ္းေပါင္း (၄၃။), စာအုပ္ေပါင္း (၂၃)အုပ္။

၂။ ဝိနည္းပိဋကတ္၌ အက်ဳံးဝင္ေသာ နိကာယ္ႏွင့္ က်မ္းမ်ားမွာ ---
ခုဒၵကနိကာယ္မွ ဝိနည္း (၅)က်မ္း, = (၅)အုပ္။

၃။ အဘိဓမၼာပိဋကတ္၌ အက်ဳံးဝင္ေသာ နိကာယ္ႏွင့္ က်မ္းမ်ားမွာ ---
ခုဒၵကနိကာယ္မွ အဘိဓမၼာ (၇)က်မ္း, သို႔မဟုတ္ (၁၃)က်မ္း, = (၁၂)အုပ္ ဟူ၍ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

(၁) ဒီဃနိကာယ = ဒီဃနိကာယ္ သုံးက်မ္း
၁။ သီလကၡႏၶဝဂၢပါဠိ = သီလကၡႏၶဝဂ္ = (ဒီ၊၁။)
၂။ မဟာဝဂၢပါဠိ (ဒီ၊နိ) = မဟာဝဂ္ = (ဒီ၊၂။)
၃။ ပါထိကဝဂၢပါဠိ = ပါထိကဝဂ္ = (ဒီ၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၃)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။

(၂) မဇၩိမနိကာယ = မဇၩိမနိကာယ္ သုံးက်မ္း
၁။ မူလပဏၰာသပါဠိ = (မ၊၁။)
၂။ မဇၩိမပဏၰာသပါဠိ = (မ၊၂။)
၃။ ဥပရိပဏၰာသပါဠိ = (မ၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၃)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။

(၃) သံယုတၱနိကာယ = သံယုတၱနိကာယ္ ငါးက်မ္း
၁။ သဂါထာဝဂၢပါဠိ = (သံ၊၁။)
၂။ နိဒါနဝဂၢပါဠိ = (သံ၊၁။)
၃။ ခႏၶဝဂၢပါဠိ = (သံ၊၂။)
၄။ သဠာယတနဝဂၢပါဠိ = (သံ၊၂။)
၅။ မဟာဝဂၢပါဠိ (သံ၊နိ) = (သံ၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၅)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။
[မွတ္ခ်က္ --- သဂါထာဝဂ္သံယုတ္ပါဠိေတာ္ႏွင့္ နိဒါနဝဂ္သံယုတ္ ပါဠိေတာ္ (၂)က်မ္းကုိ ဆ႒မူ၌ (၁)အုပ္တည္း ေပါင္းစုထားသည္၊ ခႏၶဝဂ္ သံယုတ္ပါဠိေတာ္ႏွင့္ သဠာယတနဝဂ္သံယုတ္ပါဠိေတာ္ (၂)က်မ္းကိုလည္း (၁)အုပ္တည္းျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားသည္၊ မဟာဝဂ္သံယုတ္ပါဠိေတာ္ (၁)က်မ္း စာအုပ္ (၁)အုပ္တည္း။ ေပါင္း --- (၅)က်မ္း, စာအုပ္ေရ (၃)အုပ္။]

(၄) အဂၤုတၱရနိကာယ = အဂၤုတၱရနိကာယ္ တစ္ဆယ္တစ္က်မ္း
၁။ ဧကကနိပါတပါဠိ = (အံ၊၁။)
၂။ ဒုကနိပါတပါဠိ = (အံ၊၁။)
၃။ တိကနိပါတပါဠိ = (အံ၊၁။)
၄။ စတုကၠနိပါတပါဠိ = (အံ၊၁။)
၅။ ပၪၥကနိပါတပါဠိ = (အံ၊၂။)
၆။ ဆကၠနိပါတပါဠိ = (အံ၊၂။)
၇။ သတၱကနိပါတပါဠိ = (အံ၊၂။)
၈။ အ႒ကနိပါတပါဠိ = (အံ၊၃။)
၉။ နဝကနိပါတပါဠိ = (အံ၊၃။)
၁ဝ။ ဒသကနိပါတပါဠိ = (အံ၊၃။)
၁၁။ ဧကဒသကနိပါတပါဠိ = (အံ၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၁၁)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။
[မွတ္ခ်က္ --- အဂၤုတၱရနိကာယ္ (၁၁)က်မ္းအနက္ ဧကကနိပါတ္မွ စတုကၠနိပါတ္ အထိ (၄)က်မ္း (၁)အုပ္၊ ပၪၥကနိပါတ္မွ သတၱကပါတ္ အထိ (၃)က်မ္း (၁)အုပ္၊ အ႒ကနိပါတ္မွ ဧကာဒသကနိပါတ္ အထိ (၄)က်မ္း (၁)အုပ္ျပဳလုပ္ထားသည္။ အားလုံးေပါင္းေသာ္ --- က်မ္း (၁၁)က်မ္း, စာအုပ္ေရ (၃)အုပ္ ျဖစ္ပါသည္။]

(၅) ခုဒၵကနိကာယ = ခုဒၵကနိကာယ္ သုတၱန္ ႏွစ္ဆယ္တစ္က်မ္း
၁။ ခုဒၵကပါဌပါဠိ၊ = (ခု၊၁။)
၂။ ဓမၼပဒပါဠိ၊ = (ခု၊၁။)
၃။ ဥဒါနပါဠိ၊ = (ခု၊၁။)
၄။ ဣတိဝုတၱကပါဠိ၊ = (ခု၊၁။)
၅။ သုတၱနိပါတပါဠိ။ --- (ခုဒၵက ၅-က်မ္းတြဲ) = (ခု၊၁။)
၆။ ဝိမာနဝတၳဳပါဠိ၊ = (ခု၊၂။)
၇။ ေပတဝတၳဳပါဠိ၊ = (ခု၊၂။)
၈။ ေထရဂါထာပါဠိ၊ = (ခု၊၂။)
၉။ ေထရီဂါထာပါဠိ။ --- (ခုဒၵက ၄-က်မ္းတြဲ) = (ခု၊၂။)
၁ဝ။ အပဒါနပါဠိ (၁။)။ (ေထရာပဒါန္ပါဠိ) = (ခု၊၃။)
၁၁။ အပဒါနပါဠိ (၂။)၊ = (ခု၊၄။)
၁၂။ ဗုဒၶဝံသပါဠိ၊ = (ခု၊၄။)
၁၃။ စရိယာပိဋကပါဠိ။ --- (ခုဒၵက ၃-က်မ္းတြဲ) = (ခု၊၄။)
၁၄။ ဇာတကပါဠိ (၁။)၊ (ပထမအုပ္) = (ခု၊၅။)
၁၅။ ဇာတကပါဠိ (၂။)၊ (ဒုတိယအုပ္) = (ခု၊၆။)
၁၆။ မဟာနိေဒၵသပါဠိ၊ = (ခု၊၇။)
၁၇။ စူဠနိေဒၵသပါဠိ၊ = (ခု၊၈။)
၁၈။ ပဋိသမ႓ိဒါမဂၢပါဠိ၊ = (ခု၊၉။)
၁၉။ မိလိႏၵပဥႇပါဠိ၊ = (ခု၊၁ဝ။)
၂ဝ။ ေနတၱိပၸကရဏပါဠိ၊ = (ခု၊၁၁။)
၂၁။ ေပဋေကာပေဒသပါဠိ၊ --- (ခုဒၵက ၂-က်မ္းတြဲ) = (ခု၊၁၁။)
စုစုေပါင္း --- (၂၁)က်မ္း, စာအုပ္ (၁၁)အုပ္။
[မွတ္ခ်က္ --- ခုဒၵကပါဌပါဠိ, ဓမၼပဒပါဠိ, ဥဒါနပါဠိ, ဣတိဝုတၱကပါဠိ, သုတၱနိပါတပါဠိ --- ဟု (၅)က်မ္းတြဲ စာအုပ္ (၁)အုပ္၊ ဝိမာနဝတၳဳပါဠိ, ေပတဝတၳဳပါဠိ, ေထရဂါထာပါဠိ, ေထရီဂါထာပါဠိ --- ဟု (၄)က်မ္းတြဲ စာအုပ္ (၁)အုပ္၊ အပဒါနပါဠိ စာအုပ္ ပထမတြဲ (၁)အုပ္၊ အပဒါနပါဠိ, ဗုဒၶဝံသပါဠိ, စရိယာပိဋကပါဠိ --- ဟု (၃)က်မ္းတြဲ စာအုပ္ (၁)အုပ္၊ ဇာတကပါဠိ စာအုပ္ ပထမတြဲ (၁)အုပ္, ဇာတကပါဠိ စာအုပ္ ဒုတိယတြဲ (၁)အုပ္၊ မဟာနိေဒၵသပါဠိ (၁)အုပ္၊ စူဠနိေဒၵသပါဠိ (၁)အုပ္၊ ပဋိသမ႓ိဒါမဂၢပါဠိ (၁)အုပ္၊ မိလိႏၵပဥႇပါဠိ (၁)အုပ္၊ ေနတၱိပၸကရဏပါဠိ, ေပဋေကာပေဒသပါဠိ --- ဟု (၂)က်မ္းတြဲ စာအုပ္ (၁)အုပ္၊ အားလုံးေပါင္းေသာ္ က်မ္းစာေပါင္း (၂၁)က်မ္း, ဆ႒မူ စာအုပ္ေရေပါင္း (၁၁)အုပ္ ျဖစ္ၾကပါသည္။]

ခုဒၵနိကာယ္ဝင္ ဝိနယပိဋက ငါးက်မ္း
၁။ ပါရာဇိကပါဠိက႑ = (ဝိ၊၁။)
၂။ ပါစိတၱိယပါဠိ = (ဝိ၊၂။)
၃။ မဟာဝဂၢပါဠိ (ဝိနယပိဋက) = (ဝိ၊၃။)
၄။ စူဠဝဂၢပါဠိ = (ဝိ၊၄။)
၅။ ပရိဝါရပါဠိ = (ဝိ၊၅။)
စုစုေပါင္း --- (၅)က်မ္း, စာအုပ္ (၅)အုပ္။

ခုဒၵနိကာယ္ဝင္ အဘိဓမၼာပိဋက တစ္ဆယ္သုံးက်မ္း
၁။ ဓမၼသဂၤဏီပါဠိ = (အဘိ၊၁။)
၂။ ဝိဘဂၤပါဠိ = (အဘိ၊၂။)
၃။ ဓာတုကထာပါဠိ = (အဘိ၊၃။)
၄။ ပုဂၢလပညတၱိပါဠိ = (အဘိ၊၃။)
၅။ ကထာဝတၳဳပါဠိ = (အဘိ၊၄။)
၆။ ယမကပါဠိ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) = (အဘိ၊၅။)
၇။ ယမကပါဠိ (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ) = (အဘိ၊၆။)
၈။ ယမကပါဠိ (တတိေယာ ဘာေဂါ) = (အဘိ၊၇။)
၉။ ပ႒ာနပါဠိ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) = (အဘိ၊၈။)
၁ဝ။ ပ႒ာနပါဠိ (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ) = (အဘိ၊၉။)
၁၁။ ပ႒ာနပါဠိ (တတိေယာ ဘာေဂါ) = (အဘိ၊၁ဝ။)
၁၂။ ပ႒ာနပါဠိ (စတုေတၳာ ဘာေဂါ) = (အဘိ၊၁၁။)
၁၃။ ပ႒ာနပါဠိ (ပၪၥေမာ ဘာေဂါ) = (အဘိ၊၁၂။)
စုစုေပါင္း --- (၁၃)က်မ္း, စာအုပ္ (၁၂)အုပ္။

[မွတ္ခ်က္ --- ဓာတုကထာပါဠိ, ပုဂၢလပညတၱိပါဠိ ဟု (၂)က်မ္းကုိ (၁)အုပ္ တည္းျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားပါသည္။]

ဤတြင္ --- ဘုရားေဟာပါဠိေတာ္ ဆ႒မူ၌ က်မ္းစာေပါင္း ---
၁။ ဒီဃနိကာယ္၌ --- (၃)က်မ္း, စာအုပ္ေရ (၃)အုပ္၊
၂။ မဇၩိမနိကာယ္၌ --- (၃)က်မ္း, စာအုပ္ေရ (၃)အုပ္၊
၃။ သံယုတၱနိကာယ္၌ --- (၅)က်မ္း စာအုပ္ေရ (၃)အုပ္၊
၄။ အဂၤုတၱရနိကာယ္၌ --- (၁၁)က်မ္း စာအုပ္ေရ (၃)အုပ္၊
၅။ ခုဒၵနိကာယ္၌ သုတၱႏၲပိဋက --- (၂၁)က်မ္း စာအုပ္ေရ (၁၁)အုပ္၊
(က) ခုဒၵနိကာယ္ဝင္ ဝိနည္း (၅)က်မ္း စာအုပ္ေရ (၅)အုပ္၊
( ခ ) ခုဒၵနိကာယ္ဝင္ အဘိဓမၼာ (၇)က်မ္း, သို႔မဟုတ္ (၁၃)က်မ္း စာအုပ္ ေရ (၁၂)အုပ္။
အားလုံးေပါင္းေသာ္ --- က်မ္းေပါင္း (၅၂)က်မ္း, တစ္နည္း (၆၁)က်မ္း၊ စာအုပ္ေရ (၄ဝ)အုပ္တို႔ ျဖစ္ၾကပါသတည္း။
ဤတြင္ ဆ႒မူပါဠိေတာ္ အၫႊန္း ၿပီး၏။
' ' ' ' '

အ႒ကထာပိဋက လမ္းၫႊန္

အ႒ကထာ၌ က်မ္း (၄၉) က်မ္း စာအုပ္ (၅ဝ) အုပ္
၁။ ဒီဃနိကာယ္အ႒ကထာ --- (၃)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
၂။ မဇၩိမနိကာယ္အ႒ကထာ --- (၃)က်မ္း, = (၄)အုပ္၊
၃။ သံယုတၱနိကာယ္အ႒ကထာ --- (၅)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
၄။ အဂၤုတၱရနိကာယ္အ႒ကထာ --- (၄)က်မ္း, = (၃)အုပ္၊
၅။ ခုဒၵကနိကာယ္အ႒ကထာ --- (၃၄)က်မ္း, = (၃၇)အုပ္ ---
ဟု အားလုံးေပါင္းေသာ္ က်မ္း (၄၉)က်မ္း, စာအုပ္ေရ (၅ဝ)အုပ္။

ဒီဃနိကာယ္အ႒ကထာ (၃) က်မ္း = (၃) အုပ္
၁။ သီလကၡႏၶဝဂၢအ႒ကထာ = (ဒီ၊႒၊၁။)
၂။ မဟာဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ (ဒီ၊နိ) = (ဒီ၊႒၊၂။)
၃။ ပါထိကဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ = (ဒီ၊႒၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၃)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။

မဇၩိမနိကာယ္အ႒ကထာ (၃) က်မ္း = (၄) အုပ္
၁။ မူလပဏၰာသပါဠိအ႒ကထာ = ပထမတဲြ (မ၊႒၊၁။)
၂။ မူလပဏၰာသပါဠိအ႒ကထာ = ဒုတိယတဲြ (မ၊႒၊၂။)
၃။ မဇၩိမပဏၰာသပါဠိအ႒ကထာ = (မ၊႒၊၃။)
၄။ ဥပရိပဏၰာသပါဠိအ႒ကထာ = (မ၊႒၊၄။)
စုစုေပါင္း --- (၃)က်မ္း, စာအုပ္ (၄)အုပ္။

သံယုတၱနိကာယ္အ႒ကထာ (၅) က်မ္း = စာအုပ္ (၃) အုပ္
၁။ သဂါထာဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ = (သံ၊႒၊၁။)
၂။ နိဒါနဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ = (သံ၊႒၊၂။)
၃။ ခႏၶဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ = (သံ၊႒၊၂။)
၄။ သဠာယတနဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ = (သံ၊႒၊၃။)
၅။ မဟာဝဂၢပါဠိအ႒ကထာ (သံ၊နိ) = (သံ၊႒၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၅)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။

အဂၤုတၱရနိကာယ္အ႒ကထာ (၄) က်မ္း = (၃) အုပ္
၁။ ဧကကနိပါတ-အ႒ကထာ = (အံ၊႒၊၁။)
၂။ ဒုက-တိက-စတုကၠနိပါတ-အ႒ကထာ = (အံ၊႒၊၂။)
၃။ ပၪၥက-ဆကၠ-သတၱကနိပါတ-အ႒ကထာ = (အံ၊႒၊၃။)
၄။ အ႒ကာဒိနိပါတ-အ႒ကထာ = (အံ၊႒၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၄)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။

ခုဒၵကနိကာယ္သုတၱန္အ႒ကထာ (၂၄) က်မ္း = (၂၇) အုပ္
၁။ ခုဒၵကပါဌပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
၂။ ဓမၼပဒပါဠိအ႒ကထာ ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၃။ ဓမၼပဒပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၄။ ဥဒါနပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
၅။ ဣတိဝုတၱကပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
၆။ သုတၱနိပါတပါဠိအ႒ကထာ ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၇။ သုတၱနိပါတပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၈။ ဝိမာနဝတၳဳပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
၉။ ေပတဝတၳဳပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
၁ဝ။ ေထရဂါထာပါဠိအ႒ကထာ ပထမတဲြ = (၁)အုပ္၊
၁၁။ ေထရဂါထာပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတဲြ = (၁)အုပ္၊
၁၂။ ေထရီဂါထာပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
၁၃။ အပဒါနပါဠိအ႒ကထာ ပထမတဲြ = (၁)အုပ္၊
၁၄။ အပဒါနပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတဲြ = (၁)အုပ္၊
၁၅။ ဗုဒၶဝံသပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
၁၆။ စရိယာပိဋကပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
၁၇။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၁၈။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၁၉။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ တတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂ဝ။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ စတုတၳတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂၁။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ ပၪၥမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂၂။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ ဆ႒မတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂၃။ ဇာတကပါဠိအ႒ကထာ သတၱမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂၄။ မဟာနိေဒၵသပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
၂၅။ ပဋိသမ႓ိဒါမဂၢပါဠိအ႒ကထာ ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂၆။ ပဋိသမ႓ိဒါမဂၢပါဠိအ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂၇။ စူဠနိေဒၵသ-ေနတၱိပါဠိအ႒ကထာ = (၁)အုပ္၊
စုစုေပါင္း --- (၂၄)က်မ္း, စာအုပ္ (၂၇)အုပ္။

ခုဒၵနိကာယ္ဝင္ ဝိနည္းအ႒ကထာ (၇) က်မ္း = (၆) အုပ္
၁။ ပါရာဇိကပါဠိက႑အ႒ကထာ ပထမတြဲ = (ဝိ၊႒၊၁။)
၂။ ပါရာဇိကပါဠိက႑အ႒ကထာ ဒုတိယတြဲ = (ဝိ၊႒၊၂။)
၃။ ပါစိတ်ာဒိအ႒ကထာ = ပါစိတ္ႏွင့္ မဟာဝါအဖြင့္ (၁)အုပ္ = (ဝိ၊႒၊၃။)
၄။ စူဠဝဂၢါဒိအ႒ကထာ = စူဠဝါႏွင့္ ပရိဝါအဖြင့္ (၁)အုပ္ = (ဝိ၊႒၊၄။)
၅။ ကခၤါဝိတရဏီအ႒ကထာ (၁)အုပ္၊ = (ေဒြမာတိကာအဖြင့္။)
၆။ ဝိနယသဂၤဟအ႒ကထာ (၁)အုပ္၊ = (ဝိနည္းငါးက်မ္းအခ်ဳပ္အဖြင့္။)
စုစုေပါင္း --- (၇)က်မ္း, စာအုပ္ (၆)အုပ္။

ခုဒၵနိကာယ္ဝင္ အဘိဓမၼာအ႒ကထာ (၃) က်မ္း = (၃) အုပ္
၁။ အ႒သာလိနီအ႒ကထာ = (၁)အုပ္ (= ဓမၼသဂၤဏိပါဠိေတာ္အဖြင့္) (အဘိ၊႒၊၁။)
၂။ သေမၼာဟဝိေနာဒနီအ႒ကထာ = (၁)အုပ္ (= ဝိဘင္းပါဠိေတာ္အဖြင့္) (အဘိ၊႒၊၂။)
၃။ ပၪၥပကရဏအ႒ကထာ = (၁)အုပ္ (= က်န္ အဘိဓမၼာ ငါးက်မ္းအဖြင့္) (အဘိ၊႒၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၃)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။
ဤတြင္ အ႒ကထာအဖြင့္ က်မ္းမ်ား ၿပီး၏။

ဋီကာပိဋက လမ္းၫႊန္
ဋီကာ၌ က်မ္း (၃၉) က်မ္း စာအုပ္ (၂၂) အုပ္
ဒီဃနိကာယ္ ဋီကာ (၅) က်မ္း = (၃) အုပ္
၁။ သီလကၡႏၶဝဂၢအဘိနဝဋီကာ ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊ (ဒီ၊ဋီ၊၁။)
၂။ သီလကၡႏၶဝဂၢအဘိနဝဋီကာ ဒုတိယတဲြ = (၁)အုပ္၊ (ဒီ၊ဋီ၊၁။)
၃။ သီလကၡႏၶဝဂၢဋီကာ = (၁)အုပ္၊ (ဒီ၊ဋီ၊၁။)
၄။ မဟာဝဂၢဋီကာ (ဒီ၊နိ) = (၁)အုပ္၊ (ဒီ၊ဋီ၊၂။)
၅။ ပါထိကဝဂၢဋီကာ = (၁)အုပ္။ (ဒီ၊ဋီ၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၅)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။

မဇၩိမနိကာယ္ ဋီကာ (၃) က်မ္း = (၃) အုပ္
၁။ မူလပဏၰာသဋီကာ ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊ (မ၊ဋီ၊၁။)
၂။ မူလပဏၰာသဋီကာ ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊ (မ၊ဋီ၊၂။)
၃။ မဇၩိမ-ဥပရိပဏၰာသဋီကာ = (၁)အုပ္၊ (မ၊ဋီ၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၃)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။

သံယုတၱနိကာယ္ ဋီကာ (၅) က်မ္း = (၂) အုပ္
၁။ သဂါထာဝဂၢဋီကာ ပထမတြဲ (သံ၊ဋီ၊၁။)
၂။ နိဒါနဝဂၢဋီကာ ဒုတိယတြဲ (သံ၊ဋီ၊၂။)
၃။ ခႏၶဝဂၢဋီကာ ဒုတိယတြဲ (သံ၊ဋီ၊၂။)
၄။ သဠာယတနဝဂၢဋီကာ ဒုတိယတြဲ (သံ၊ဋီ၊၂။)
၅။ မဟာဝဂၢဋီကာ (သံ၊နိ) ဒုတိယတြဲ (သံ၊ဋီ၊၂။)
စုစုေပါင္း --- (၅)က်မ္း, စာအုပ္ (၂)အုပ္။
(သံယုတ္ဋီကာ၌ ပထမတြဲ - ဒုတိယတြဲ ႏွစ္အုပ္သာ ျဖစ္ပါသည္။)

အဂၤုတၱနိကာယ္ ဋီကာ (၄) က်မ္း = (၃) အုပ္
၁။ ဧကကနိပါတဋီကာ ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊ (အံ၊ဋီ၊၁။)
၂။ ဒုက-တိက-စတုကၠနိပါတဋီကာ ဒုတိယတြဲ= (၁)အုပ္၊ (အံ၊ဋီ၊၂။)
၃။ ပၪၥက-ဆကၠ-သတၱကနိပါကဋီကာ တတိယတြဲ (အံ၊ဋီ၊၃။)
၄။ အ႒ကာဒိနိပါတဋီကာ တတိယတြဲ (အံ၊ဋီ၊၃။)
စုစုေပါင္း --- (၄)က်မ္း, စာအုပ္ (၃)အုပ္။ (အဂၤုတၱရဋီကာ၌ ပထမတြဲ-ဒုတတိယတြဲ-တတိယတြဲ သုံးအုပ္သာ။)

ခုဒၵကနိကာယ္ သုတၱန္ဋီကာ (၂) က်မ္း = (၁) အုပ္
၁။ ေနတၱိပၸကရဏဋီကာ
၂။ ေနတၱိဝိဘာဝိနီဋီကာ
စုစုေပါင္း --- (၂)က်မ္း, စာအုပ္ (၁)အုပ္။

ခုဒၵကနိကာယ္ ဝိနည္းဋီကာ (၁၁) က်မ္း = (၁၃) အုပ္
၁။ သာရတၳဒီပနီဋီကာ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂။ သာရတၳဒီပနီဋီကာ (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ) ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၃။ သာရတၳဒီပနီဋီကာ (တတိေယာ ဘာေဂါ) တတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၄။ ဝဇိရဗုဒၶိဋီကာ = (၁)အုပ္၊
၅။ ဝိမတိဝိေနာဒနီဋီကာ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၆။ ဝိမတိဝိေနာဒနီဋီကာ (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ) ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၇။ ဝိနယာလကၤာရဋီကာ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၈။ ဝိနယာလကၤာရဋီကာ (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ) ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၉။ ကခၤါဝိတရဏီပုရာဏဋီကာ = (၁)အုပ္၊
၁ဝ။ ဝိနယဝိနိစၧေယာ - ဥတၱရဝိနစၧယ = (၁)အုပ္၊
၁၁။ ဝိနယဝိနိစၧယဋီကာ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၁၁။ ဝိနယဝိနိစၧယဋီကာ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၁၂။ ပါစိတ်ာဒိေယာဇနာ = (၁)အုပ္၊
၁၃။ ခုဒၵသိကၡာ-မူလသိကၡာ = (၁)အုပ္။
စုစုေပါင္း --- (၁၁)က်မ္း, စာအုပ္ (၁၃)အုပ္။

ခုဒၵကနိကာယ္ အဘိဓမၼာဋီကာ (၉) က်မ္း = (၇) အုပ္
၁။ ဓမၼသဂၤဏီမူလဋီကာႏွင့္ ဓမၼသဂၤဏီအႏုဋီကာ ႏွစ္က်မ္း = (၁)အုပ္၊
၂။ ဝိဘဂၤမူလဋီကာႏွင့္ အႏုဋီကာ ႏွစ္က်မ္း = (၁)အုပ္၊
၃။ ပၪၥပကရဏမူလဋီကာႏွင့္ အႏုဋီ ကာ ႏွစ္က်မ္း = (၁)အုပ္၊
၄။ ဋီကာေက်ာ္ (အဘိဓမၼတၳသဂၤဟ) = (၁)အုပ္၊
၅။ အဘိဓမၼာဝတာရပုရာဏဋီကာ ပထမတဲြ - ဒုတိယတြဲ = (၂)အုပ္၊
၆။ ေမာဟဝိေစၧဒနီ (အဘိဓမၼမာတိကာပါဠိ) = (၁)အုပ္၊
စုစုေပါင္း --- (၉)က်မ္း, စာအုပ္ (၇)အုပ္။
ဤတြင္ ဋီကာအဖြင့္ က်မ္းမ်ား ၿပီး၏။
' ' ' ' '

အညပိဋက လမ္းၫႊန္

အ႒ကထာ (၂) က်မ္း (၂) အုပ္
၁။ ဝိသုဒၶိမေဂၢါ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂။ ဝိသုဒၶိမေဂၢါ (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ) ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္။

ဋီကာ (၃) က်မ္း (၂) အုပ္
၁။ ဝိသုဒၶိမဂၢမဟာဋီကာ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) ပထမတြဲ = (၁)အုပ္၊
၂။ ဝိသုဒၶိမဂၢမဟာဋီကာ (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ) ဒုတိယတြဲ = (၁)အုပ္၊
၃။ ဝိသုဒၶိမဂၢ နိဒါနကထာ။
က်မ္းအေရအတြက္အားျဖင့္ (၃)က်မ္း စာအုပ္ေရအားျဖင့္ (၂)အုပ္သာ။

ဗ်ာကရဏက်မ္းမ်ား (၁၃) က်မ္း
၁။ ကစၥာယနဗ်ာကရဏံ = (၁)အုပ္၊
၂။ ေမာဂၢလႅာနဗ်ာကရဏံ = (၁)အုပ္၊
၃။ သဒၵနီတိပၸကရဏံ (ပဒမာလာ) = (၁)အုပ္၊
၄။ သဒၵနီတိပၸကရဏံ (ဓာတုမာလာ) = (၁)အုပ္၊
၅။ ပဒ႐ူပသိဒၶိ = (၁)အုပ္၊
၆။ ေမာဂၢလႅာနပၪၥိကာဋီကာ = (၁)အုပ္၊
၇။ ပေယာဂသိဒၶိပါဠိ = (၁)အုပ္၊
၈။ ဝုေတၱာဒယပါဌ = (၁)အုပ္၊
၉။ အဘိဓာနပၸဒီပိကာပါဌ = (၁)အုပ္၊
၁ဝ။ အဘိဓာနပၸဒီပိကာဋီကာ = (၁)အုပ္၊
၁၁။ သုေဗာဓာလကၤာရပါဌ = (၁)အုပ္၊
၁၂။ သုေဗာဓာလကၤာရဋီကာ = (၁)အုပ္၊
၁၃။ ဗာလာဝတာရ ဂဏၭပဒတဝိနိစၧယသာရ = (၁)အုပ္၊

လယ္တီက်မ္း (၄) က်မ္း
၁။ နိ႐ုတၱိဒီပနီပါဌ = (၁)အုပ္၊
၂။ ပရမတၳဒီပနီ သဂၤဟ မဟာဋီကာပါဌ = (၁)အုပ္၊
၃။ အႏုဒီပနီပါဌ = (၁)အုပ္၊
၄။ ပ႒ာႏုေဒၵသ ဒီပနီပါဌ = (၁)အုပ္၊

နီတိက်မ္း (၁၃) က်မ္း
၁။ ေလာကနီတိ = (၁)အုပ္၊
၂။ သုတၱႏၲနီတိ = (၁)အုပ္၊
၃။ သူရႆတီနီတိ (ပဌေမာ ဘာေဂါ) (ဒုတိေယာ ဘာေဂါ) = (၂)အုပ္၊
၄။ မဟာရဟနီတိ = (၁)အုပ္၊
၅။ ဓမၼနီတိ = (၁)အုပ္၊
၆။ ကဝိဒပၸဏနီတိ = (၁)အုပ္၊
၇။ နီတိမၪၨရီ = (၁)အုပ္၊
၈။ နရဒကၡဒီပနီ = (၁)အုပ္၊
၉။ စတုရာရကၡဒီပနီ = (၁)အုပ္၊
၁ဝ။ စာဏက်နီတိပါဠိ = (၁)အုပ္၊
၁၁။ ရသဝါဟိနီ = (၁)အုပ္၊
၁၂။ သီမဝိေသာဓနီပါဌ = (၁)အုပ္၊
၁၃။ ေဝႆႏၲရာဂီတိ = (၁)အုပ္၊

ဗုဒၶဝႏၵနာ (၈) က်မ္း
၁။ နမကၠာရပါဠိ = (၁)အုပ္၊
၂။ မဟာပဏာမပါဌ (ဗုဒၶဝႏၵနာ) = (၁)အုပ္၊
၃။ လကၡဏာေတာ ဗုဒၶေထာမနာဂါထာ = (၁)အုပ္၊
၄။ သုတၱဝႏၵနာ = (၁)အုပ္၊
၅။ ကမလာၪၨလိ = (၁)အုပ္၊
၆။ ဇိနာလကၤာရ = (၁)အုပ္၊
၇။ ပဇၨမဓု = (၁)အုပ္၊
၈။ ဗုဒၶဂုဏဂါထာဝလီ = (၁)အုပ္၊

ပုစၧာဝိႆဇၨာနာ (၇) က်မ္း
၁။ ဒီဃနိကာေယ သီလကၡႏၶဝဂၢသုတၱ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ = (၁)အုပ္၊
၂။ မဇၩိမနိကာေယ မူလပဏၰာသပါဠိ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ = (၁)အုပ္၊
၃။ သံယုတၱနိကာေယ သဂါထာဝဂၢပါဠိ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ = (၁)အုပ္၊
၄။ အဂၤုတၱရနိကာေယ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ = (၁)အုပ္၊
၅။ ဝိနယပိဋက သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ = (၁)အုပ္၊
၆။ အဘိဓမၼပိဋက သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ = (၁)အုပ္၊
၇။ အ႒ကထာ သံဂါယနႆ ပုစၧာ ဝိႆဇၨနာ = (၁)အုပ္၊

ဝံသက်မ္း (၃) က်မ္း
၁။ စူဠဂႏၴဝံသပါဠိ = (၁)အုပ္၊
၂။ မဟာဝံသပါဠိ = (၁)အုပ္၊
၃။ သာသနဝံသပၸဒီပိကာ = (၁)အုပ္၊

သီဟဠက်မ္း (၁၅) က်မ္း
၁။ ေမာဂၢလႅာန ဝုတၱိဝိဝရဏပၪၥိကာ = (၁)အုပ္၊
၂။ ထုပဝံေသာ = (၁)အုပ္၊
၃။ ဒါဌာဝံေသာ = (၁)အုပ္၊
၄။ ဓာတုပါဌ ဝိလာသိနိယာ = (၁)အုပ္၊
၅။ ဓာတုဝံေသာ = (၁)အုပ္၊
၆။ ဟတၳဝနဂလႅဝိဟာရ ဝံေသာ = (၁)အုပ္၊
၇။ ဇိနစရိတယ = (၁)အုပ္၊
၈။ ဇိနဝံသဒီပံ = (၁)အုပ္၊
၉။ ေတလကဋာဟဂါထာ = (၁)အုပ္၊
၁ဝ။ မိလိဒဋီကာ = (၁)အုပ္၊
၁၁။ ပဒမၪၨရီ = (၁)အုပ္၊
၁၂။ ပဒသာဓနံ = (၁)အုပ္၊
၁၃။ သဒၵဗိႏၵဳ ပကရဏံ = (၁)အုပ္၊
၁၄။ ကစၥာယန ဓာတု မၪၨဴသာ = (၁)အုပ္၊
၁၅။ သမႏၲကူဋဝဏၰနာ = (၁)အုပ္၊
အားလုံးေပါင္းေသာ္ --- အညပိဋကပါဠိေတာ္၌ က်မ္းေပါင္း (၃၈)က်မ္း။
ဤတြင္ အညအဖြင့္ က်မ္းမ်ား ၿပီး၏။
ပါဠိေတာ္-အ႒ကထာ-ဋီကာ-အညပိဋကေတာ္မ်ား အၫႊန္း ၿပီးၿပီ။

အ႒ကထာပါဠိေတာ္၏ အျခားအမည္က်မ္းမ်ား
၁။ သီလကၡန္ မဟာဝါ ပါထိကအ႒ကထာကုိ --- သုမဂၤလဝိလာသိနီအ႒ကထာ၊
၂။ မဇၩိမနိကာယ္အ႒ကထာမ်ားကို --- ပပၪၥသူဒနီအ႒ကထာ၊
၃။ သံယုတ္အ႒ကထာမ်ားကုိ --- မေနာရထပူရဏီကအ႒ကထာ၊
၄။ အဂုၤတၱိဳရ္အ႒ကထာမ်ားကုိ --- သာရတၳပကာသနီအ႒ကထာ၊
၅။ ခုဒၵကပါဌအ႒ကထာကုိ --- ပရမတၳေဇာတိကအ႒ကထာ၊
၆။ ဥဒါန္းအ႒ကထာမ်ားကို --- ပရမတၳဒီပနီအ႒ကထာ၊
၇။ သုတၱနိပါတ္အ႒ကထာကုိ --- ပရမတၳေဇာတိကအ႒ကထာ၊
၈။ ဝိမာန, ေပတဝတၳဳ, ေထရ, ေထရီဂါထာအ႒ကထာမ်ားကို --- ပရမတၳဒီပနီ၊
၉။ မဟာနိေဒၵသအ႒ကထာမ်ားကို --- သဒၶမၼပေဇၨာတိကအ႒ကထာ၊
၁ဝ။ ပဋိသမ႓ိဒါမဂ္အ႒ကထာကုိ --- သဒၶမၼပကာသနီအ႒ကထာ၊
၁၁။ ဗုဒၶဝင္အ႒ကထာကုိ --- မဓုရတၳဝိလာသိနီအ႒ကထာ၊
၁၂။ စရိယာပိဋကအ႒ကထာကုိ --- ပရမတၳဒီပနီအ႒ကထာ၊
၁၃။ ဝိနည္းငါးက်မ္းအ႒ကထာမ်ားကုိ -- သမႏၲပါသာဒိကအ႒ကထာ --- ဟူ၍လည္း ေခၚေဝၚၾကေသးသည္။

အသီးအသီး ဘာသာအကၡရာ က်မ္းစာ
၁။ ပါဠိဘာသာ က်မ္းေပါင္း --- (၁၈၆)က်မ္း
၂။ သခၤတဘာသာ က်မ္းေပါင္း --- (၃၃)က်မ္း
၃။ ဟိႏၵီဘာသာ က်မ္းေပါင္း --- (၉)က်မ္း
၄။ ဗဂၤါလီဘာသာ က်မ္းေပါင္း --- (၄)က်မ္း
၅။ ဗမာဘာသာ က်မ္းေပါင္း --- (၇၅)က်မ္း
၆။ သီဟိုဠ္ဘာသာ က်မ္းေပါင္း --- (၁၂)က်မ္း
၇။ ပါတကဘာသာ က်မ္းေပါင္း --- (၅)က်မ္း
၈။ အဂၤလိပ္ဘာသာ က်မ္းေပါင္း --- (၅)က်မ္း
၉။ ဗုဒၶသခၤတဘာသာ က်မ္းေပါင္း --- (၇)က်မ္း ---
အားလုံးေပါင္းေသာ္ --- (၃၃၆)က်မ္း။ (ဗုဒၶဘာသနိကပဌဝီဝင္၊၃၄)မွ
သာသနာ အရွည္တည္တံ့ေရး သံုးဆယ့္ခုနစ္ပါး
ရဟန္းတို႔ ငါသည္ ထူးေသာ ဉာဏ္ျဖင့္ သိ၍ ေဟာေတာ္မူအပ္ေသာ တရားေတာ္တို႔ကို သင္တို႔ သည္ေကာင္းစြာ သင္ယူ၍ မွီဝဲအပ္ကုန္၏၊ ပြါးမ်ားအပ္ကုန္၏၊ အဖန္ဖန္ ေလ့က်င့္အပ္ကုန္၏၊ ယင္းသို႔မွီဝဲပြါးမ်ား ေလ့က်င့္သည္ရွိေသာ္ ဤျမတ္ေသာ အက်င့္ 'သာသနာေတာ္' သည္ အရွည္ခိုင္ခန္႔လ်က္ ၾကာျမင့္စြာတည္တံ့ရာ၏၊ ထို (သို႔တည္တံ့ျခင္း) သည္ လူအမ်ား၏ စီးပြါးခ်မ္းသာအလို႔ငွါ ေလာကကို ေစာင့္ေရွာက္ရန္အလို႔ငါွ နတ္လူတို႔၏ အက်ဳိးစီးပြား ခ်မ္းသာအလို႔ငွါ ျဖစ္ေလရာ၏။
ရဟန္းတို႔ ငါသည္ ထူးေသာဉာဏ္ျဖင့္ သိ၍ ေဟာေတာ္မူအပ္ေသာ တရားတို႔ကို သင္တို႔သည္ေကာင္းစြာ သင္ယူ၍ မွီဝဲအပ္ကုန္၏၊ ပြါးမ်ားအပ္ကုန္၏၊ အဖန္ဖန္ ေလ့က်င့္အပ္ကုန္၏၊ ယင္းသို႔ မွီဝဲပြါးမ်ား ေလ့က်င့္သည္ရွိေသာ္ ဤျမတ္ေသာအက်င့္ 'သာသနာေတာ္' သည္ အရွည္ခိုင္ခံ့လ်က္ ၾကာျမင့္စြာတည္တံ့ရာ၏၊ ထို (သို႔တည္တံ့ျခင္း) သည္ လူအမ်ား၏ စီးပြါးခ်မ္းသာအလို႔ငွါ ေလာကကို ေစာင့္ေရွာက္ရန္အလို႔ငါွ နတ္လူတို႔၏ အက်ိဳးစီးပြား ခ်မ္းသာအလို႔ငွါ ျဖစ္ေလရာ၏ဟု ဆိုရာ၌ ထူးေသာ ဉာဏ္ျဖင့္သိ၍ ငါေဟာအပ္ေသာ ထိုတရားတို႔ကား အဘယ္နည္း။
ယင္းတရားတို႔ကား သတိပ႒ာန္ေလးပါး သမၼပၸဓာန္ေလးပါး ဣဒၶိပါဒ္ေလးပါး ဣေႁႏၵငါးပါး ဗိုလ္ ငါးပါးေဗာဇၩင္ခုနစ္ပါး အဂၤါရွစ္ပါးရွိေသာ အရိယမဂ္တို႔ေပတည္း။
ရဟန္းတို႔ ငါသည္ သင္တို႔အား ထူးေသာဉာဏ္ျဖင့္ သိ၍ ေဟာအပ္ေသာ ဤတရားေတာ္တို႔ကိုသင္တို႔သည္ ေကာင္းစြာ သင္ယူ၍ မွီဝဲအပ္ကုန္၏၊ ပြါးမ်ားအပ္ကုန္၏၊ အဖန္ဖန္ ေလ့က်င့္အပ္ကုန္၏၊ ယင္းသို႔ မွီဝဲပြါးမ်ား ေလ့က်င့္သည္ရွိေသာ္ ဤျမတ္ေသာအက်င့္ 'သာသနာေတာ္' သည္ အရွည္ခိုင္ခံ႕လ်က္ၾကာျမင့္စြာ တည္တံ့ရာ၏၊ ထို (သို႔တည္တံ့ျခင္း) သည္ လူအမ်ား၏ စီးပြါးခ်မ္းသာအလို႔ငွါ ေလာကကိုေစာင့့္ေရွာက္ရန္ အလို႔ငွါ နတ္လူတို႔၏ အက်ဳိးစီးပြားႏွင့္ ခ်မ္းသာအလို႔ငွါ ျဖစ္ေလရာ၏ဟု (မိန္႔ေတာ္မူ၏)။
၁၈၅။ ထို႔ေနာက္ ျမတ္စြာဘုရားသည္ ရဟန္းတို႔အား မိန္႔ေတာ္မူျပန္သည္မွာ-
''ရဟန္းတို႔ သင္တို႔အား ယခု ငါ မိန္႔မွာဦးအံ့၊ ျပဳျပင္ေပးရေသာ 'သခၤါရ' တရားတို႔သည့္ပ်က္စီးျခင္း သေဘာရွိကုန္၏၊ မေမ့ေသာ သတိတရားျဖင့္၁ ကိစၥၿပီးစီးေအာင္ အားထုတ္ၾကကုန္ေလာ့၊ ျမတ္စြာ ဘုရား၏ ပရိနိဗၺာန္ျပဳျခင္းသည္ မၾကာမီပင္ ျဖစ္လိမ့္မည္၊ ဤေန႔မွ သံုးလလြန္ေသာအခါ၌ျမတ္စြာဘုရား သည္ ပရိနိဗၺာန္ျပဳေခ်ေတာ့မည္''ဟု (ဤစကားကို ျမတ္စြာဘုရား မိန္႔ေတာ္မူျပန္၏)။
ဤစကားကို မိန္႔ေတာ္မူၿပီးလွ်င္ ေကာင္းေသာ စကားကို ဆိုေတာ္မူတတ္ေသာ ျမတ္စြာဘုရားသည္တစ္ပါးေသာ ဤစကားကိုလည္း မိန္႔ေတာ္မူျပန္၏ -
(ရဟန္းတို႔) ငါ၏ အရြယ္သည္ ရင့္ေရာ္လွေလၿပီ၊ ငါ၏ အသက္ႂကြင္းသည္ နည္းလွေလၿပီ၊ သင္တို႔ကိုစြန္႔ ၍ သြားရေတာ့အံ့၊ ငါသည္ မိမိ၏ ကိုးကြယ္ရာကို ျပဳၿပီးၿပီ။
ရဟန္းတို႔ မေမ့မေလ်ာ့ဘဲ သတိရွိလ်က္ စင္ၾကယ္ေသာ သီလႏွင့္ ျပည့္စံုၾကေစ ကုန္ေလာ့၊ ေကာင္းစြာ တည္ၾကည္၍ ေကာင္းစြာ ၾကံစည္ျခင္းရွိလ်က္ မိမိတို႔၏ စိတ္ကို ေစာင့္ေရွာက္ၾကကုန္ေလာ့။
ရဟန္းတို႔ ဤတရားဝိနည္း 'သာသနာေတာ္' ၌ မေမ့မေလ်ာ့ေနေသာ သူသည္ အဖန္ဖန္ျဖစ္လ်က္ေျပာင္းေရႊ႕က်င္လည္ရာ 'ဘဝသံသရာ' ကို စြန္႔ပယ္၍ ဒုကၡ၏ အဆံုးကို ျပဳႏိုင္ေပလတၱံ႕ဟု (မိန္႔ေတာ္မူျပန္၏)။
                                            ေျမႀကီးလႈပ္ျခင္း၏ အေၾကာင္း
၁၇ဝ။ ထိုအခါ အသွ်င္အာနႏၵာအား ဤသို႔ေသာ အၾကံသည္ ျဖစ္၏-
''အံ့ဖြယ္ရွိပါေပစြ အခ်င္းတို႔၊ မျဖစ္ဖူးျမဲျဖစ္ပါေပစြ အခ်င္းတို႔၊ ၾကက္သီးေမြးညင္းထေစလ်က္ေၾကာက္ မက္ဖြယ္ေကာင္းေသာ ဤေျမ (ငလ်င္) လႈပ္ျခင္းသည္ ႀကီးက်ယ္ေလစြတကား၊ အလြန္ႀကီးက်ယ္ေလစြတကား၊ ေတာ္လည္းသံ (နတ္စည္) တို႔သည္လည္း တၿခိမ့္ၿခိမ့္ ျမည္ဟည္းသြားကုန္၏၊ အႀကီးအက်ယ္ ေျမ (ငလ်င္) လႈပ္ျခင္း၏ အေၾကာင္းကား အဘယ္နည္း၊ အေထာက္အပံ့ကားအဘယ္နည္း''ဟု (အၾကံ ျဖစ္၏)။
ထို႔ေနာက္ အသွ်င္အာနႏၵာသည္ ျမတ္စြာဘုရားထံသို႔ ခ်ဥ္းကပ္၍ ျမတ္စြာဘုရားကို ရွိခိုးၿပီးလွ်င္တစ္ခုေသာ ေနရာ၌ ထိုင္လ်က္ ျမတ္စြာဘုရားအား ဤစကားကို ေလွ်ာက္၏။
''အံ့ဖြယ္ရွိပါေပစြ အသွ်င္ဘုရား၊ မျဖစ္ဖူးျမဲ ျဖစ္ပါေပစြ အသွ်င္ဘုရား၊ ၾကက္သီးေမြးညင္းထေစ လ်က္ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းေသာ ဤေျမ (ငလ်င္) လႈပ္ျခင္းသည္ ႀကီးက်ယ္ပါေပစြ၊ အလြန္ႀကီးက်ယ္ပါ ေပစြ၊ ေတာ္လည္းသံ (နတ္စည္) တို႔သည္လည္း တၿခိမ့္ၿခိမ့္ ျမည္ဟည္းသြားပါကုန္၏၊ အသွ်င္ဘုရား ေျမ (ငလ်င္) ျပင္းစြာလႈပ္ျခင္း၏ အေၾကာင္းကား အဘယ္ပါနည္း၊ အေထာက္အပံ့ကား အဘယ္ပါနည္း''ဟု (ေလွ်ာက္၏)။
------

ငလ်င္လႈပ္ျခင္း အေၾကာင္းရွစ္ပါး
၁၇၁။ အာနႏၵာ ေျမ (ငလ်င္) ျပင္းစြာလႈပ္ျခင္း၏ အေၾကာင္း အေထာက္အပံ့တို႔ကား ဤရွစ္ပါးတို႔တည္း။
အဘယ္ရွစ္ပါးတို႔နည္းဟူမူ-
အာနႏၵာ ဤမဟာပထဝီေျမႀကီးသည္ ေရ၌ တည္၏၊ ေရသည္ ေလ၌ တည္၏၊ ေလသည္ ေကာင္းကင္၌ တည္၏။ အာနႏၵာ ျပင္းထန္စြာ ေလတိုက္ေသာအခါ ေရကို လႈပ္ေစကုန္၏၊ ေရလႈပ္ေသာ္ ေျမကိုလႈပ္ေစ၏၊ ဤကား ေျမ (ငလ်င္) အႀကီးအက်ယ္ လႈပ္ျခင္း၏ ေရွးဦးစြာေသာ အေၾကာင္းအေထာက္အပံ့ေပတည္း။ (၁)
အာနႏၵာ တစ္ဖန္ ထို႔ျပင္လည္း တန္ခိုးႏွင့္ျပည့္စံုေသာ (အဘိညာဥ္) စိတ္၌ ေလ့လာၿပီးေသာသမဏသည္လည္းေကာင္း ျဗာဟၼဏသည္လည္းေကာင္း ႀကီးေသာ တန္ခိုးအာႏုေဘာ္ရွိေသာ နတ္သည္လည္းေကာင္း အားနည္းေသာ ေျမ (ကသိုဏ္းစ်ာန္) သညာႏွင့္ အားႀကီးေသာ ေရ (ကသိုဏ္းစ်ာန္) သညာတို႔ကို ပြါးမ်ားၿပီးလွ်င္ ဤေျမႀကီးကို လႈပ္ေစ၏၊ တုန္လႈပ္ေစ၏၊ ျပင္းစြာ တုန္လႈပ္ေစ၏၊ သြက္သြက္ခါတုန္လႈပ္ေစ၏၊ ဤကား ေျမ (ငလ်င္) အႀကီးအက်ယ္ လႈပ္ျခင္း၏ ႏွစ္ခုေျမာက္ အေၾကာင္း အေထာက္အပံ့ေပတည္း။ (၂)
အာနႏၵာ တစ္ဖန္ ထို႔ျပင္လည္း ဘုရားေလာင္းသည္ တုသိတာနတ္ျပည္မွ စုေတ၍ သတိရွိလ်က္ဆင္ျခင္လ်က္ အမိဝမ္းတိုက္သို႔ သက္ေရာက္ေသာအခါ ဤေျမႀကီးသည္ လႈပ္၏၊ တုန္လႈပ္၏၊ ျပင္းစြာတုန္လႈပ္၏၊ သြက္သြက္ခါတုန္လႈပ္၏၊ ဤကား ေျမ (ငလ်င္) အႀကီးအက်ယ္ လႈပ္ျခင္း၏ သံုးခုေျမာက္အေၾကာင္းအေထာက္အပံ့ေပတည္း။ (၃)
အာနႏၵာ တစ္ဖန္ ထို႔ျပင္လည္း ဘုရားေလာင္းသည္ သတိရွိလ်က္ ဆင္ျခင္လ်က္ အမိဝမ္းတိုက္မွဖြားျမင္ေသာအခါ ဤေျမႀကီးသည္ လႈပ္၏၊ တုန္လႈပ္၏၊ ျပင္းစြာ တုန္လႈပ္၏၊ သြက္သြက္ခါတုန္လႈပ္၏၊ ဤကား ေျမ (ငလ်င္) အႀကီးအက်ယ္ လႈပ္ျခင္း၏ ေလးခုေျမာက္အေၾကာင္းအေထာက္အပံ့ေပတည္း။ (၄)
အာနႏၵာ တစ္ဖန္ ထို႔ျပင္လည္း ျမတ္စြာဘုရားသည္ အျမတ္ဆံုးျဖစ္ေသာ သမၼာသေမၺာဓိဉာဏ္ကိုရရွိေတာ္မူေသာအခါ ဤေျမႀကီးသည္ လႈပ္၏၊ တုန္လႈပ္၊ ျပင္းစြာတုန္လႈပ္၏၊ သြက္သြက္ခါ တုန္လႈပ္၏၊ ့ ဤကား ေျမ (ငလ်င္) အႀကီးအက်ယ္ လႈပ္ျခင္း၏ ငါးခုေျမာက္ အေၾကာင္း အေထာက္အပံ့ေပတည္း။ (၅)
အာနႏၵာ တစ္ဖန္ ထို႔ျပင္လည္း ျမတ္စြာဘုရားသည္ အျမတ္ဆံုးျဖစ္ေသာ ဓမၼစၾကာတရားကိုေဟာေတာ္မူေသာအခါ ဤေျမႀကီးသည္ လႈပ္၏၊ တုန္လႈပ္၏၊ ျပင္းစြာ တုန္လႈပ္၏၊ သြက္သြက္ခါ တုန္လႈပ္၏၊ ဤကား ေျမ (ငလ်င္) အႀကီးအက်ယ္ လႈပ္ျခင္း၏ ေျခာက္ခုေျမာက္ အေၾကာင္း အေထာက္အပံ့ေပတည္း။ (၆)
အာနႏၵာ တစ္ဖန္ ထို႔ျပင္လည္း ျမတ္စြာဘုရားသည္ သတိရွိလ်က္ ဆင္ျခင္လ်က္ အသက္ရွည္ရန္ျပဳျပင္မႈ 'အာယုသခၤါရ' ကို စြန္႔လႊတ္ေတာ္မူေသာအခါ ဤေျမႀကီးသည္ လႈပ္၏၊ တုန္လႈပ္၏၊ ျပင္းစြာတုန္လႈပ္၏၊ သြက္သြက္ခါ တုန္လႈပ္၏၊ ဤကား ေျမ (ငလ်င္) အႀကီးအက်ယ္ လႈပ္ျခင္း၏ ခုနစ္ခုေျမာက္အေၾကာင္းအေထာက္အပံ့ေပတည္း။ (၇)
အာနႏၵာ တစ္ဖန္ ထို႔ျပင္လည္း ျမတ္စြာဘုရားသည္ ခႏၶာနာမ္႐ုပ္အႂကြင္းမရွိေသာ ၿငိမ္းျခင္း သေဘာအႏုပါဒိေသသ နိဗၺာနဓာတ္ျဖင့္ ပရိနိဗၺာန္ ဝင္စံေတာ္မူေသာအခါ ဤေျမႀကီးသည္ လႈပ္၏၊ တုန္လႈပ္၏၊ ျပင္းစြာ တုန္လႈပ္၏၊ သြက္သြက္ခါ တုန္လႈပ္၏၊ ဤကား ေျမ (ငလ်င္) အႀကီးအက်ယ္ လႈပ္ျခင္း၏ရွစ္ခုေျမာက္ အေၾကာင္းအေထာက္အပံ့ေပတည္း။ (၈)
အာနႏၵာ ေျမ (ငလ်င္) အႀကီးအက်ယ္ လႈပ္ျခင္း၏ အေၾကာင္းအေထာက္အပံ့တို႔ကား ဤရွစ္ပါးတို႔ေပတည္း။
------

                              တန္ခိုး 'ဣဒၶိ' ဆယ္ပါး အက်ယ္ျပျခင္း
၁ဝ။ အဘယ္သည္ အဓိ႒ာန္တန္ခိုးနည္း။ ဤသာသနာေတာ္၌ ရဟန္းသည္ မ်ားေသာအျပား ရွိေသာ တန္ခိုးအစုကို ျပီးေစ၏။ တစ္ဦးတည္းျဖစ္လ်က္လည္း အမ်ားအျပားျဖစ္၏။ အမ်ားအျပားျဖစ္ လ်က္လည္း တစ္ဦးတည္းျဖစ္၏။ ကိုယ္ထင္ရွားျဖစ္ေစ၏။ ကိုယ္ေပ်ာက္ေစ၏။ နံရံတစ္ဖက္၊ တံတိုင္း တစ္ဖက္၊ ေတာင္တစ္ဖက္သို႔ မထိမၿငိဘဲ ေကာင္းကင္၌ကဲ့သို႔ သြား၏။ ေျမ၌လည္း ငုပ္ျခင္း၊ ေပၚျခင္းကို ေရ၌ကဲ့သို႔ ျပဳ၏။ ေရ၌လည္း မကြဲေစဘဲ ေျမ၌ကဲ့သို႔ သြား၏။ ေကာင္းကင္၌လည္း ထက္ဝယ္ဖြဲ႕ေခြလ်က္ အေတာင္ရွိေသာ ငွက္ကဲ့သို႔ သြား၏။ ဤသို႔တန္ခိုးႀကီးကုန္ေသာ၊ ဤသို႔အာႏုေဘာ္ႀကီးကုန္ေသာ ဤ လေနတို႔ကို လက္ျဖင့္ သံုးသပ္၏။ ဆုပ္ကိုင္၏။ ျဗဟၼာ့ျပည္တိုင္ေအာင္လည္း ကိုယ္ျဖင့္ (မိမိ) အလို အတိုင္းျဖစ္ေစ၏။
ဤ၌ဟူသည္ ဤဒိ႒ိ၌၊ ဤႏွစ္သက္ျခင္း၌၊ ဤအလို၌၊ ဤယူစြဲျခင္း၌၊ ဤတရား၌၊ ဤဝိနည္း၌။ ဤတရားဝိနည္း၌၊ ဤစကားေတာ္၌၊ ဤျမတ္ေသာ အက်င့္၌၊ ဤျမတ္စြာဘုရားသာသနာ၌။ ထို႔ေၾကာင့္ ''ဤ၌''ဟု ဆိုအပ္၏။ ရဟန္းဟူသည္ ကလ်ာဏပုထုဇဥ္ ရဟန္းသည္လည္းေကာင္း၊ ေသကၡရဟန္းသည္ လည္းေကာင္း၊ မပ်က္ေသာသေဘာရွိေသာ ရဟႏၲာသည္လည္းေကာင္း ျဖစ္၏။ မ်ားေသာ အျပားရွိ ေသာ တန္ခိုးအစုကို ျပီးေစ၏ဟူသည္ အထူးထူးအျပားျပားရွိေသာ တန္ခိုးအစုကို ၿပီးေစ၏။ တစ္ဦးတည္း ျဖစ္လ်က္လည္း အမ်ားအျပား ျဖစ္၏ဟူသည္ ျပကေတ့အားျဖင့္ တစ္ဦးတည္းသည္ အမ်ားကို ဆင္ျခင္၏။ အရာကိုလည္းေကာင္း၊ အေထာင္ကိုလည္းေကာင္း၊ အသိန္းကိုလည္းေကာင္း ဆင္ျခင္၏။ ဆင္ျခင္ၿပီး ဉာဏ္ျဖင့္ ''အမ်ားျဖစ္ေစ''ဟု အဓိ႒ာန္၏။ အမ်ားျဖစ္၏။ အသွ်င္စူဠပႏၴကသည္ တစ္ဦးတည္း ျဖစ္ လ်က္လည္း အမ်ားအျပားျဖစ္သကဲ့သို႔ ဤအတူပင္ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ တစ္ဦးတည္း ျဖစ္လ်က္လည္း အမ်ားအျပား ျဖစ္၏။ အမ်ားအျပား ျဖစ္လ်က္ လည္း တစ္ဦးတည္း ျဖစ္၏ဟူသည္ ျပကေတ့အားျဖင့္ အမ်ားသည္ တစ္ဦးတည္းကို ဆင္ျခင္၏။ ဆင္ျခင္ၿပီး၍ ဉာဏ္ျဖင့္ ''တစ္ဦးတည္းျဖစ္ေစ''ဟု အဓိ႒ာန္၏။ တစ္ဦးတည္းျဖစ္၏။ အသွ်င္စူဠပႏၴက သည္ အမ်ားအျပား ျဖစ္လ်က္လည္း တစ္ဦးတည္းျဖစ္သကဲ့သို႔ ဤအတူပင္ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ ေရာက္ ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္ သည္ အမ်ားအျပားျဖစ္လ်က္လည္း တစ္ဦးတည္း ျဖစ္၏။
၁၁။ ကိုယ္ထင္ရွား ျဖစ္ေစ၏ဟူသည္ တစ္စုံတစ္ခုျဖင့္ မပိတ္ဆီးမဖုံးလႊမ္းဘဲ ဖြင့္လွစ္ထင္ရွားျခင္း ျဖစ္၏။ ကိုယ္ေပ်ာက္ေစ၏ဟူသည္ တစ္စုံတစ္ခုျဖင့္ ပိတ္ဆီးဖုံးလႊမ္းလ်က္ ပိတ္ဆို႔ေမွာက္ထားျခင္း ျဖစ္၏။ နံရံတစ္ဖက္၊ တံတိုင္းတစ္ဖက္၊ ေတာင္တစ္ဖက္သို႔ မထိမၿငိဘဲ ေကာင္းကင္၌ ကဲ့သို႔ သြား၏့ဟူသည္ ျပကေတ့အားျဖင့္ အာကာသကသိုဏ္း၌ သမာပတ္ကို ရရွိသူ ျဖစ္၏။ နံရံတစ္ဖက္၊ တံတိုင္း တစ္ဖက္၊ ေတာင္တစ္ဖက္ကို ဆင္ျခင္၏။ ဆင္ျခင္ၿပီး ဉာဏ္ျဖင့္ ''ေကာင္းကင္ ျဖစ္ေစ''ဟု အဓိ႒ာန္၏။ ေကာင္းကင္ျဖစ္၏။ နံရံတစ္ဖက္၊ တံတိုင္းတစ္ဖက္၊ ေတာင္တစ္ဖက္သို႔ မထိမၿငိဘဲ သြား၏။ ဥပမာအားျဖင့္, ျပကေတ့အားျဖင့္ တန္ခိုးမရွိကုန္ေသာ လူတို႔သည္ တစ္စုံတစ္ခုျဖင့္ မပိတ္ဆီး မကာရံရာ၌ မထိမၿငိဘဲ သြားကုန္သကဲ့သို႔ ဤအတူပင္ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ နံရံ တစ္ဖက္၊ တံတိုင္းတစ္ဖက္၊ ေတာင္တစ္ဖက္သို႔ မထိမၿငိဘဲ ေကာင္းကင္၌ကဲ့သို႔ သြား၏။
ေျမ၌လည္း ငုပ္ျခင္း၊ ေပၚျခင္းကို ေရ၌ကဲ့သို႔ျပဳ ၍ဟူသည္ ျပကေတ့အားျဖင့္ (ေရ) အာေပါ ကသိုဏ္း၌ သမာပတ္ကို ရရွိသူျဖစ္၏။ ေျမကိုဆင္ျခင္၏။ ဆင္ျခင္ၿပီး၍ ဉာဏ္ျဖင့္ ''ေရျဖစ္ေစ''ဟု အဓိ႒ာန္၏၊ ေရျဖစ္၏။ ထိုသူသည္ ေျမ၌ ငုပ္ျခင္း၊ ေပၚျခင္းကို ျပဳ၏။ ဥပမာအားျဖင့္, ျပကေတ့အာ၊ ျဖင့္ တန္ခိုးမရွိကုန္ေသာ လူတို႔သည္ ေရ၌ ငုပ္ျခင္း၊ ေပၚျခင္းကို ျပဳကုန္သကဲ့သို႔ ဤအတူပင္ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ေျမ၌ ငုပ္ျခင္း ေပၚျခင္းကို ေရ၌ကဲ့သို႔ ျပဳ၏။
ေရ၌လည္း မကဲြေစဘဲ ေျမ၌ကဲ့သို႔သြား၏ဟူသည္ ျပကေတ့အားျဖင့္ (ေျမ) ပထဝီကသိုဏ္း၌ သမာပတ္ကို ရရွိသူျဖစ္၏။ ေရကို ဆင္ျခင္၏၊ ဆင္ျခင္ၿပီး ဉာဏ္ျဖင့္ ''ေျမျဖစ္ေစ''ဟု အဓိ႒ာန္၏။ ေျမ ျဖစ္၏။ ထိုသူသည္ မကဲြေစဘဲ ေရ၌သြား၏။ ဥပမာအားျဖင့္, ျပကေတ့အားျဖင့္ တန္ခိုးမရွိကုန္ေသာ လူ တို႔သည္ မကြဲေစဘဲ ေျမ၌ သြားကုန္သကဲ့သို႔ ဤအတူပင္ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္ သည္ ေရ၌ မကဲြေစဘဲ ေျမ၌ ကဲ့သို႔သြား၏။
ေကာင္းကင္၌လည္းထက္ဝယ္ဖဲြ႕ေခြလ်က္ အေတာင္ရွိေသာငွက္ကဲ့သို႔ စႀကႍသြား၏ဟူသည္ ျပကေတ့အားျဖင့္ (ေျမ) ပထဝီကသိုဏ္း၌ သမာပတ္ကို ရရွိသူျဖစ္၏။ ေကာင္းကင္ကို ဆင္ျခင္၏။ ဆင္ျခင္ၿပီး ဉာဏ္ျဖင့္ ''ေျမျဖစ္ေစ''ဟု အဓိ႒ာန္၏။ ေျမျဖစ္၏။ ထိုသူသည္ ေရးျခစ္မထင္ေသာ (အာကာသ) ေကာင္းကင္၌ စႀကႍလည္း သြား၏။ ရပ္လည္း ရပ္၏။ ထိုင္လည္း ထိုင္၏။ အိပ္ျခင္းကို လည္း ျပဳ၏။ ဥပမာအားျဖင့္, ျပကေတ့အားျဖင့္ တန္ခိုးမရွိကုန္ေသာ လူတို႔သည္ ေျမ၌ စႀကႍလည္း သြားကုန္သကဲ့သို႔၊ ရပ္လည္း ရပ္ကုန္သကဲ့သို႔၊ ထိုင္လည္း ထိုင္ကုန္သကဲ့သို႔၊ အိပ္ျခင္းကိုလည္း ျပဳကုန္သကဲ့သို႔ ဤအတူပင္ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ေရးျခစ္မထင္ေသာ (အာကာသ) ေကာင္းကင္၌ အေတာင္ရွိေသာ ငွက္ကဲ့သို႔ စႀကႍလည္း သြား၏၊ ရပ္လည္း ရပ္၏။ ထိုင္ လည္း ထိုင္၏။ အိပ္ျခင္းကိုလည္း ျပဳ၏။
၁၂။ ဤသို႔ တန္ခိုးႀကီးကုန္ေသာ၊ ဤသို႔ အာႏုေဘာ္ႀကီးကုန္ေသာ ဤလေန တို႔ကို လည္း လက္ျဖင့္ သုံးသပ္၏။ ဆုပ္ကိုင္၏ဟူသည္ ဤသာသနာေတာ္၌ စိတ္ အစိုးရျခင္း သို႔ ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ထိုင္လ်က္လည္းေကာင္း၊ အိပ္လ်က္လည္းေကာင္း လေနတို႔ကို ဆင္ျခင္၏။ ဆင္ျခင္၍ ဉာဏ္ျဖင့္ (လက္လွမ္းမီ) ''ဟတၳပါသ္၌ ျဖစ္ေစ''ဟု အဓိ႒ာန္၏။ ဟတၳပါသ္၌ ျဖစ္၏။ ထိုသူသည္ ထိုင္လ်က္လည္းေကာင္း၊ အိပ္လ်က္ လည္းေကာင္း လေနတို႔ကို လက္ျဖင့္ သုံးသပ္၏။ ဆုပ္ကိုင္၏။ ထက္ဝန္းက်င္ ပြတ္သပ္၏။ ဥပမာအားျဖင့္ ျပကေတ့အားျဖင့္ တန္ခိုးမရွိကုန္ေသာ လူတို႔သည္ ဟတၳပါသ္ ၌ တစ္စုံတစ္ခုေသာ႐ုပ္ကိုပင္ သုံးသပ္ကုန္သကဲ့သို႔၊ ဆုပ္ကိုင္ကုန္သကဲ့သို႔၊ ထက္ဝန္းက်င္ ပြတ္သပ္ ကုန္သကဲ့သို႔ ဤအတူပင္ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ထိုင္လ်က္လည္းေကာင္း၊ အိပ္လ်က္လည္းေကာင္း လေနတို႔ကို လက္ျဖင့္ သုံးသပ္၏။ ဆုပ္ကိုင္၏။ ထက္ဝန္းက်င္ ပြတ္သပ္၏။
ျဗဟၼျပည္တိုင္ေအာင္လည္း ကိုယ္ျဖင့္ (မိမိ) အလိုအတိုင္းျဖစ္ေစ၏ဟူသည္ အကယ္၍ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ျဗဟၼေလာကသို႔ သြားရန္ အလိုရွိသည္ ျဖစ္အံ့။ အေဝးသည္လည္း ''အနီးျဖစ္ေစ''ဟု အနီး၌ အဓိ႒ာန္၏။ အနီးျဖစ္၏။ အနီးသည္လည္း့''အေဝးျဖစ္ေစ''ဟု အေဝး ၌ အဓိ႒ာန္၏။ အေဝးျဖစ္၏။ အမ်ားသည္လည္း ''အနည္းျဖစ္ေစ''ဟု အနည္းကို အဓိ႒ာန္၏။ အနည္း ျဖစ္၏။ အနည္းသည္လည္း ''အမ်ားျဖစ္ေစ''ဟု အမ်ားကို အဓိ႒ာန္၏။ အမ်ားျဖစ္၏။ ဒိဗၺစကၡဳျဖင့္ ထိုျဗဟၼာ၏ ႐ုပ္အဆင္းကို ျမင္၏။ ဒိဗၺေသာတဓာတ္ျဖင့္ ထိုျဗဟၼာ၏ အသံကို ၾကား၏။ ေစေတာပရိယ ဉာဏ္ျဖင့္ ထိုျဗဟၼာ၏ စိတ္ကို ခဲြျခား၍ သိ၏။ အကယ္၍ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္ သည္ ထင္ျမင္ေသာကိုယ္ျဖင့္ ျဗဟၼေလာကသို႔သြားရန္ အလိုရွိသည္ျဖစ္အံ့။ ကိုယ္အစြမ္းျဖင့္ စိတ္ကို ၫြတ္ေစ၏။ ကိုယ္အစြမ္းျဖင့္ စိတ္ကို အဓိ႒ာန္၏။ ကိုယ္အစြမ္းျဖင့္ စိတ္ကို ၫြတ္ေစ၍ ကိုယ္အစြမ္းျဖင့္ စိတ္ကို အဓိ႒ာန္ၿပီး၍ သုခသညာသို႔လည္းေကာင္း၊ လဟုကသညာ သို႔လည္းေကာင္း သက္ကာ ကိုယ္ ထင္ရွားရွိသည္ျဖစ္၍ ျဗဟၼျပည္သို႔ သြား၏။ အကယ္၍ စိတ္အစိုးရျခင္းသို႔ေရာက္ေသာ ထိုတန္ခိုးရွင္ သည္ ကိုယ္မထင္ရွားဘဲ ျဗဟၼျပည္သို႔ သြားရန္ အလိုရွိသည္ျဖစ္အံ့။ စိတ္အစြမ္းအားျဖင့္ ကိုယ္ကို ၫြတ္ ေစ၏။ စိတ္အစြမ္းအားျဖင့္ ကိုယ္ကို အဓိ႒ာန္၏။ စိတ္အစြမ္းအားျဖင့္ ကိုယ္ကို ၫြတ္ေစ၍ စိတ္အစြမ္း အားျဖင့္ ကိုယ္ကို အဓိ႒ာန္ၿပီး၍ သုခသညာသို႔လည္းေကာင္း၊ လဟုကသညာသို႔လည္းေကာင္း သက္ကာ ကိုယ္မထင္ရွားဘဲ ျဗဟၼာ့ျပည္သို႔ သြား၏။ ထိုသူသည္ ထိုျဗဟၼာ့၏ ေရွ႕၌ စိတ္ျဖင့္ၿပီးေသာ အလုံးစုံေသာ အဂၤါႀကီးငယ္ရွိေသာ ဣေႁႏၵမယုတ္ေလ်ာ့ေသာ ႐ုပ္ကို ဖန္ဆင္း၏။ အကယ္၍ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ စႀကႍသြား အံ့၊ နိမၼိတ႐ုပ္သည္လည္း ထို၌ စႀကႍသြား၏။ အကယ္၍ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ရပ္အံ့။ နိမၼိတသည္လည္း ထို၌ ရပ္၏။ အကယ္၍ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ထိုင္အံ့။ နိမၼိတသည္လည္း ထို၌ ထိုင္၏။ အကယ္၍ ထို တန္ခိုးရွင္သည္ အိပ္ျခင္းကို ျပဳအံ့။ နိမၼိတသည္လည္း ထို၌ အိပ္ျခင္းကို ျပဳ၏။ အကယ္၍ ထိုတန္ခိုးရွင္ သည္ အခိုးလႊတ္အံ့။ နိမၼိတသည္လည္း ထို၌ အခိုးလႊတ္၏။ အကယ္၍ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ အလွ်ံ လႊတ္အံ့။ နိမၼိတသည္လည္း ထို၌ အလွ်ံလႊတ္၏။ အကယ္၍ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ တရားကို ေျပာေဟာအံ့။ နိမၼိတသည္လည္း ထို၌ တရားကို ေျပာေဟာ၏။ အကယ္၍ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ျပႆနာကို ေမးအံ့။ နိမၼိတသည္လည္း ထို၌ ျပႆနာကို ေမး၏။ အကယ္၍ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ျပႆနာကိုေမးေသာ္ ေျဖအံ့။ နိမၼိတသည္လည္း ထို၌ ျပႆနာကို ေမးေသာ္ ေျဖ၏။ အကယ္၍ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ထိုျဗဟၼာႏွင့္ အတူ ရပ္အံ့။ ေျပာအံ့။ ေဆြးေႏြးျခင္းသို႔ ေရာက္အံ့။ နိမၼိတသည္လည္း ထို၌ ထိုျဗဟၼာႏွင့္အတူ ရပ္၏။ ေျပာ၏။ ေဆြးေႏြးျခင္းသို႔ ေရာက္၏။ အၾကင္အၾကင္ အမႈကိုလွ်င္ ထိုတန္ခိုးရွင္သည္ ျပဳ၏။ ထိုထိုအမႈ ကိုပင္ ထိုနိမၼိတသည္ ျပဳ၏။ ဤကား အဓိ႒ာန္တန္ခိုးတည္း။ (၁)
၁၃။ အဘယ္သည္ ဖန္ဆင္းျခင္း တန္ခိုးနည္း။ (ကိေလသာ) ရန္သူကို သတ္တတ္ေသာ မေဖာက္ မျပန္ (တရားအားလုံးကို) အလိုလို ကိုယ္တိုင္ သိေတာ္မူေသာ သိခီျမတ္စြာဘုရား၏ အဘိဘူမည္ေသာ တပည့္ သာဝကသည္ ျဗဟၼေလာက၌ တည္လ်က္ ေလာကဓာတ္တစ္ေသာင္းကို အသံျဖင့္ သိေစ၏။ ထို သာဝကသည္ ကိုယ္ထင္ရွားရွိလ်က္ တရားေဟာ၏။ ကိုယ္မထင္ရွားဘဲလည္း တရားေဟာ၏။ ေအာက္ ထက္ဝက္ ကိုယ္ထင္ရွားလ်က္ အထက္ထက္ဝက္ ကိုယ္မထင္ရွားဘဲ တရားေဟာ၏။ အထက္ထက္ဝက္ ကိုယ္ထင္ရွားလ်က္ ေအာက္ထက္ဝက္ ကိုယ္မထင္ရွားဘဲ တရားေဟာ၏။ ထိုသာဝကသည္ ျပကေတ့ အသြင္ကို ပယ္စြန္႔၍ လုလင္ငယ္ အသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ နဂါးအသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ ဂဠဳန္အသြင္ကို လည္း ျပ၏။ ဘီလူးအသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ သိၾကားအသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ နတ္အသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ ျဗဟၼာအသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ သမုဒၵရာအသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ ေတာင္အသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ ေတာအသြင္ ကိုလည္း ျပ၏။ ျခေသၤ့အသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ က်ားအသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ သစ္အသြင္ကိုလည္း ျပ၏။ ဆင္ကိုလည္း ျပ၏။ ျမင္းကိုလည္း ျပ၏။ ရထားကိုလည္း ျပ၏။ ေျခသည္ကိုလည္း ျပ၏။ အမ်ိဳးမ်ဳိး ေသာ စစ္သည္အေပါင္းကိုလည္း ျပ၏။ ဤကား ဖန္ဆင္းျခင္းတန္ခိုးတည္း။ (၂)
၁၄။ အဘယ္သည္ စိတ္ျဖင့္ၿပီးေသာ တန္ခိုးနည္း။ ဤသာသနာေတာ္၌ ရဟန္းသည္ ဤကိုယ္မွ့တစ္ပါးေသာ စိတ္ျဖင့္ၿပီးေသာ အလုံးစုံအဂၤါႀကီးငယ္ရွိေသာ ဣေႁႏၵမယုတ္ေလ်ာ့ေသာ ႐ုပ္ကို ဖန္ဆင္း၏။ ဥပမာအားျဖင့္ ေယာက္်ားသည္ ျဖဴဆံျမက္မွ ျဖဴဆံေညႇာက္ကိုႏုတ္ရာ၏။ ထိုသူအား ''ဤကား ျဖဴဆံ ျမက္တည္း။ ဤကား ျဖဴဆံေညႇာက္တည္း။ ျဖဴဆံျမက္သည္ တစ္ပါးတျခားတည္း။ ျဖဴဆံေညႇာက္သည္ တစ္ပါးတျခားတည္း။ ျဖဴဆံျမက္မွသာလွ်င္ ျဖဴဆံေညႇာက္ကိုႏုတ္၏''ဟု ဤသို႔ အၾကံျဖစ္ရာ၏။ ဥပမာ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေယာက္်ားသည္ သန္လ်က္ကို အအိမ္မွႏုတ္ရာ၏။ ထိုသူအား ''ဤကား သန္လ်က္တည္း။ ဤကား အအိမ္တည္း။ သန္လ်က္သည္ တစ္ပါးတျခားတည္း။ အအိမ္သည္ တစ္ပါးတျခားတည္း။ အအိမ္မွသာလွ်င္ သန္လ်က္ကိုႏုတ္၏''ဟု ဤသို႔ အၾကံျဖစ္ရာ၏။ ဥပမာ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေယာက္်ားသည္ ေႁမြကို အေရေဟာင္းအိမ္မွ ထုတ္ရာ၏။ ထိုသူအား ''ဤကား ေႁမြတည္း။ ဤကား အေရေဟာင္းတည္း။ ေႁမြသည္ တစ္ပါးတျခားတည္း။ အေရေဟာင္းသည္ တစ္ပါးတျခားတည္း။ အေရ ေဟာင္းမွသာလွ်င္ ေႁမြကို ထုတ္၏''ဟု ဤသို႔ အၾကံျဖစ္ရာ၏။ ဤအတူပင္ ရဟန္းသည္ ဤကိုယ္မွ တစ္ပါးေသာ စိတ္ျဖင့္ ၿပီးေသာ အလုံးစုံအဂၤါႀကီးငယ္ရွိေသာ ဣေႁႏၵမယုတ္ေလ်ာ့ေသာ ႐ုပ္ကို ဖန္ဆင္း၏။ ဤကား စိတ္ျဖင့္ၿပီးေသာ တန္ခိုးတည္း။ (၃)
၁၅။ အဘယ္သည္ ဉာဏ္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးနည္း။ အနိစၥာႏုပႆနာျဖင့္ နိစၥသညာကို ပယ္ျခင္း သေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ ဉာဏ္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးတည္း။ ဒုကၡာႏုပႆနာျဖင့္ သုခသညာကို။ အနတၱာႏုပႆနာျဖင့္ အတၱသညာကို။ နိဗၺိဒါႏုပႆနာျဖင့္ႏွစ္သက္ျခင္းကို။ ဝိရာဂါႏုပႆနာျဖင့္ ရာဂ ကို။ နိေရာဓာႏုပႆနာျဖင့္ ျဖစ္ပြါးေၾကာင္း 'သမုဒယ'ကို။ ပဋိနိႆဂၢါႏုပႆနာျဖင့္ စြဲယူျခင္းကို ပယ္ျခင္း သေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ ဉာဏ္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးတည္း။ အသွ်င္ဗာကုလအား ဉာဏ္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးရွိ၏။ အသွ်င္သံကိစၥအား ဉာဏ္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးရွိ၏။ အသွ်င္ဘူတပါလအား ဉာဏ္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးရွိ၏။ ဤကား ဉာဏ္ပ်ံ႕ႏွံေသာ တန္ခိုးတည္း။ (၄)
၁၆။ အဘယ္သည္ သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးနည္း။ ပဌမစ်ာန္ျဖင့္ နီဝရဏတို႔ကို ပယ္ျခင္း သေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးတည္း။ ဒုတိယစ်ာန္ျဖင့္ ဝိတက္ဝိစာရတို႔ကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးတည္း။ တတိယစ်ာန္ျဖင့္ ပီတိကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္။ပ။ စတုတၳစ်ာန္ျဖင့္ သုခ၊ ဒုကၡတို႔ကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္။ပ။ အာကာသာနၪၥာယတနသမာပတ္ျဖင့္ ႐ူပသညာ၊ ပဋိဃသညာ၊ နာနတၱသညာကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္။ပ။ ဝိညာဏၪၥာယတနသမာပတ္ျဖင့္ အာကာသာနၪၥာယတန သညာကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္။ပ။ အာကိၪၥညာယတနသမာပတ္ျဖင့္ ဝိညာဏၪၥာ ယတနသညာကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္။ပ။ ေနဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္ျဖင့္ အာကိၪၥညာယတနသညာကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးတည္း။ အသွ်င္သာရိပုၾတာအား သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးရွိ၏။ အသွ်င္သၪၨီဝအား သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးရွိ၏။ အသွ်င္ခါဏုေကာ႑ညအား သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးရွိ၏။ ဥတၱရာဥပါသိကာမအား သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးရွိ၏။ သာမာဝတီဥပါသိကာမအား သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးရွိ၏။ ဤကား သမာဓိပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ တန္ခိုးတည္း။ (၅)
၁၇။ အဘယ္သည္ အရိယာတို႔ တန္ခိုးနည္း။ ဤသာသနာေတာ္၌ ရဟန္းသည္ အကယ္၍ ''စက္ဆုပ္ဖြယ္၌ စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေနလိုျငားအံ့''။ ထို၌ စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေန၏။ အကယ္၍ ''စက္ဆုပ္ဖြယ္မဟုတ္ရာ၌ စက္ဆုပ္ဖြယ္ဟု အမွတ္ ရွိလ်က္ ေနလိုျငား အံ့''။ ထို၌ စက္ဆုပ္ဖြယ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေန၏။ အကယ္၍ ''စက္ဆုပ္ ဖြယ္၌လည္းေကာင္း၊ စက္ဆုပ္ ဖြယ္ မဟုတ္ရာ၌လည္းေကာင္း စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေနလိုျငားအံ့''။ ထို၌ စက္ဆုပ္ ဖြယ္ မဟုတ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေန၏။ အကယ္၍ ''စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ရာ၌ လည္းေကာင္း၊ စက္ဆုပ့္ဖြယ္၌လည္းေကာင္း စက္ဆုပ္ဖြယ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေနလိုျငားအံ့''။ ထို၌ စက္ဆုပ္ဖြယ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေန၏။ အကယ္၍ ''စက္ဆုပ္ဖြယ္၌လည္းေကာင္း၊ စက္ဆုပ္ဖြယ္မဟုတ္ရာ၌လည္းေကာင္း ထိုႏွစ္မ်ဳိးလုံး ကို ၾကဥ္ေရွာင္၍ သတိရွိလ်က္ ေကာင္းစြာ ခဲြျခားသိကာ လ်စ္လ်ဴ႐ႈလ်က္ ေနလိုျငားအံ့''။ ထို၌ သတိရွိ လ်က္ ေကာင္းစြာ ခြဲျခားသိကာ လ်စ္လ်ဴ႐ႈ၍ ေန၏။
အဘယ္သို႔ စက္ဆုပ္ဖြယ္၌ စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေနသနည္း။ အလိုမရွိအပ္ ေသာ ဝတၳဳ၌ ေမတၱာျဖင့္လည္း ျဖန္႔၏။ ဓာတ္အားျဖင့္လည္း ေဆာင္၏။ ဤသို႔စက္ဆုပ္ဖြယ္၌ စက္ဆုပ္ ဖြယ္မဟုတ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေန၏။ အဘယ္သို႔ စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ရာ၌ စက္ဆုပ္ဖြယ္ဟု အမွတ္ရွိ လ်က္ ေနသနည္း။ အလိုရွိအပ္ေသာ ဝတၳဳ၌ အသုဘျဖင့္လည္း ျဖန္႔၏။ အနိစၥအားျဖင့္လည္း ေဆာင္၏။ ဤသို႔ စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ရာ၌ စက္ဆုပ္ဖြယ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေန၏။
အဘယ္သို႔ စက္ဆုပ္ဖြယ္၌လည္းေကာင္း၊ စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ရာ၌လည္းေကာင္း စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေနသနည္း။ အလိုမရွိအပ္သည္လည္း ျဖစ္ေသာ၊ အလိုရွိအပ္သည္လည္း ျဖစ္ ေသာ ဝတၳဳ၌ ေမတၱာျဖင့္လည္း ျဖန္႔၏။ ဓာတ္အားျဖင့္လည္း ေဆာင္၏။ ဤသို႔ စက္ဆုပ္ဖြယ္၌လည္း ေကာင္း၊ စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ရာ၌လည္းေကာင္း စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေန၏။
အဘယ္သို႔ စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ရာ၌လည္းေကာင္း၊ စက္ဆုပ္ဖြယ္၌လည္းေကာင္း စက္ဆုပ္ဖြယ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေနသနည္း။ အလိုရွိအပ္သည္လည္း ျဖစ္ေသာ၊ အလိုမရွိအပ္သည္လည္း ျဖစ္ေသာ ဝတၳဳ၌ အသုဘျဖင့္လည္း ျဖန္႔၏။ အနိစၥအားျဖင့္လည္း ေဆာင္၏။ ဤသို႔ စက္ဆုပ္ဖြယ္ မဟုတ္ရာ၌လည္း ေကာင္း၊ စက္ဆုပ္ဖြယ္၌လည္းေကာင္း စက္ဆုပ္ဖြယ္ဟု အမွတ္ရွိလ်က္ ေန၏။
အဘယ္သို႔ စက္ဆုပ္ဖြယ္၌ လည္းေကာင္း၊ စက္ဆုပ္ဖြယ္မဟုတ္ရာ၌ လည္းေကာင္း ထိုႏွစ္မ်ဳိး လုံးကို ၾကဥ္ေရွာင္၍ သတိရွိလ်က္ ေကာင္းစြာ ခြဲဲျခားသိကာ လ်စ္လ်ဴ႐ႈလ်က္ ေနသနည္း။ ဤသာသနာ ေတာ္၌ ရဟန္းသည္ မ်က္စိျဖင့္ အဆင္းကိုျမင္၍ ဝမ္းေျမာက္ျခင္း မျဖစ္။ ဝမ္းနည္းျခင္း မျဖစ္။ သတိရွိလ်က္ ေကာင္းစြာ ခဲြျခားသိကာ လ်စ္လ်ဴ႐ႈလ်က္ ေန၏။ နားျဖင့္ အသံကို ၾကား၍။ပ။ ႏွာေခါင္းျဖင့္ အနံ႔ကို နံ၍။ လွ်ာျဖင့္ အရသာကို လ်က္၍။ ကိုယ္ျဖင့္ အေတြ႕အထိကို ေတြ႕ထိ၍။ စိတ္ျဖင့္ တရား အထူးကို သိ၍ ဝမ္းေျမာက္ျခင္းမျဖစ္။ ဝမ္းနည္းျခင္းမျဖစ္။ သတိရွိလ်က္ ေကာင္းစြာ ခဲြျခားသိကာ လ်စ္လ်ဴ႐ႈလ်က္ ေန၏။ ဤသို႔ စက္ဆုပ္ဖြယ္၌လည္းေကာင္း၊ စက္ဆုပ္ဖြယ္မဟုတ္ရာ၌လည္းေကာင္း ထိုႏွစ္မ်ဳိးလုံးကို ၾကဥ္ေရွာင္၍ သတိရွိလ်က္ ေကာင္းစြာ ခဲြဲျခားသိကာ လ်စ္လ်ဴ႐ႈလ်က္ ေန၏။ ဤကား အရိယာတို႔ တန္ခိုးတည္း။ (၆)
၁၈။ အဘယ္သည္ ကံအက်ဳိးေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ တန္ခိုးနည္း။ အလုံးစုံေသာငွက္၊ အလုံးစုံေသာ နတ္၊ အခ်ဳိ႕ေသာ လူ၊ အခ်ဳိ႕ေသာ ဝိနိပါတိကအသုရာတို႔၏ ေကာင္းကင္၌ သြားႏိုင္ျခင္းစသည္တည္း။ ဤကား ကံအက်ဳိးေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ တန္ခိုးတည္း။ (၇)
အဘယ္သည္ ဘုန္းရွိသူ၏ တန္ခိုးနည္း။ စၾကဝေတးမင္းသည္ အဂၤါေလးပါးရွိေသာ စစ္တပ္ႏွင့္ အတူတကြ ေအာက္ဆုံးအားျဖင့္ ျမင္းထိန္းႏြားထိန္းတို႔ကို အစျပဳ၍ ေကာင္းကင္ျဖင့္ (အရပ္တစ္ပါးသို႔) သြား၏။ ေဇာတိကသူႂကြယ္အား ဘုန္းရွိသူ၏ တန္ခိုးရွိ၏။ ဇဋိလသူႂကြယ္အား ဘုန္းရွိသူ၏ တန္ခိုးရွိ၏။ ေမ႑က သူႂကြယ္အား ဘုန္းရွိသူ၏ တန္ခိုးရွိ၏။ ေဃာသိတသူႂကြယ္အား ဘုန္းရွိသူ၏ တန္ခိုးရွိ၏။ ႀကီးေသာဘုန္းရွိသူ (ေမ႑ကသူေဌး, သူေဌ၊ ကေတာ္, သား, ေခြၽးမႏွင့္ ပုဏၰကြၽန္ဟူေသာ) ငါးဦးတို႔အား ဘုန္းရွိသူ၏ တန္ခိုးရွိ၏။ ဤကား ဘုန္းရွိသူ၏ တန္ခိုးတည္း။ (၈)
အဘယ္သည္ ဝိဇၨာအတတ္ျဖင့္ ၿပီးေသာ တန္ခိုးနည္း။ ဝိဇၨာဓိုရ္တို႔သည္ မႏၲန္ကိုစုတ္၍ ေကာင္း ကင္သို႔ သြားကုန္၏။ ေရးျခစ္မထင္ေသာ ေကာင္းကင္၌ ဆင္ကိုလည္း ျပကုန္၏။ ျမင္းကိုလည္း ျပကုန္၏။ ရထားကိုလည္း ျပကုန္၏။ ေျခသည္ကိုလည္း ျပကုန္၏။ အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ စစ္သည္အေပါင္းကိုလည္း့ျပကုန္၏။ ဤကား ဝိဇၨာအတတ္ျဖင့္ၿပီးေသာ တန္ခိုးတည္း။ (၉)
အဘယ္သို႔ ထိုထိုအရာ၌ ေကာင္းစြာ အားထုတ္ျခင္း အေၾကာင္းေၾကာင့္ ျပည့္စုံ (ၿပီးစီး)ျခင္းသေဘာ အားျဖင့္ ျဖစ္ေသာ တန္ခိုးနည္း။ စ်ာန္ျဖင့္ ကာမစၧႏၵကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ ထိုထို အရာ၌ ေကာင္းစြာ အားထုတ္ျခင္း အေၾကာင္းေၾကာင့္ ျပည့္စုံ (ၿပီးစီး)ျခင္း သေဘာအားျဖင့္ ျဖစ္ေသာ တန္ခိုးတည္း။ ေမတၱာျဖင့္ ဗ်ာပါဒကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ ထိုထိုအရာ၌ ေကာင္းစြာ အားထုတ္ျခင္းအေၾကာင္းေၾကာင့္ ျပည့္စုံ (ၿပီးစီး)ျခင္းသေဘာအားျဖင့္ ျဖစ္ေသာ တန္ခိုးတည္း။ပ။ အရဟတၱမဂ္ျဖင့္ ကိေလသာအားလုံးတို႔ကို ပယ္ျခင္းသေဘာသည္ ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ ထိုထိုအရာ၌ ေကာင္းစြာ အားထုတ္ျခင္းအေၾကာင္းေၾကာင့္ ျပည့္စုံ (ၿပီးစီး)ျခင္းသေဘာအားျဖင့္ ျဖစ္ေသာ တန္ခိုးတည္း။ ဤသို႔ ထိုထိုအရာ၌ ေကာင္းစြာ အားထုတ္ျခင္းအေၾကာင္းေၾကာင့္ ျပည့္စုံ (ၿပီးစီး)ျခင္း သေဘာ အားျဖင့္ ျဖစ္ေသာ တန္ခိုးတည္း။ ဤသည္တို႔ကား တန္ခိုးဆယ္ပါးတို႔တည္း။ (၁ဝ)
                                           ဣဒၶိကထာ ၿပီး၏။